می کنید وضعیت را در ذهن خود تغیر دهید تا حالات هیجانی خوشایندتری بدست آید.
3- تغیر جهت توجه :در این روش شما هیجانهای منفی را به این صورت کنترل می کنید که توجه خود را از محرکهای استرس زا بر می دارید و به سوی چیزی بهتر معطوف می کنید.

4- برنامه ریزی فعال: در این فن واکنشهای هیجانی خود را از این طریق به کنترل در می اورید که برای کنار آمدن با علل هیجانها برنامه های شخصی را طرح ریزی می کنید.
5- کمک خواهی: اخرین فن که برای برنامه ریزی فعال شباهت دارد کمک خواهی است که در این فن تنظیم هیجانها از طریق کمک خواهی از دیگران انجام می گیرد که ممکن است مادی و عملی باشد.
رابطه هوش هیجانی با هوش اجتماعی:
ناتوانی در بروز به موقع مهارتهای هیجانی می تواند سلامت فکری و جسمانی و روانی افراد را تهدید کند و سازگاری فرد را در تعامل با دیگران بویژه در مهارت های اجتماعی به چالش بکشد گاهی هیجانهای نابجا با شناخت و دانش غلط می شود و زندگی اجتماعی و شغلی و خانوادگی افراد را در معرض خطر قرار می دهد. اخبار هر روز جوامع انسانی مملو از گزارشهای است که حاکی از متلاشی بودن رفتار صحیح امنیت بوده و یورش انگیزه های آتی را نشان می دهد. امااخبار مذکور که به گونه ای آشکارتر به حضور برخی از هیجانهای کنترل نشده در زندگی ما و کسانی که در اطراف ما زندگی می کنند اشاره دارد.

هیچ کس نمی تواند خود را از حالت عصبانی شدن و سپس پشیمانی مستسنی کند . همه ما بارها به طریقی به این دام افتاده ایم و باز هم خواهیم افتاد (گلسن 1379 ترجمه بلوچ) دنیای امروز با به تصویر کشیدن ناتوانی عاطفی و ناامیدی و بی پروایی در خانواده ها و اجتماعات و جوامع بشری خشم و یاس برآینده ای را در ابعاد مختلف زندگی ثبت نموده اند.
توجه به هوش هیجانی به ویژگیهای هوش اجتماعی افراد از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است بنابراین فعالییت در زمینه هوش هیجانی به منظور شناسای عواملی غیر از عوامل عقلانی در زندگی افراد موثر و راه گشاست زیر هوش هیجانی بالا در موفقیت افراد تاثیر فراوانی دارد .
بهداشت روان:
بنظر می رسد تعریف بیماری روانی ساده تر از سلامت یا بهداشت روانی است چرا که بهداشت روانی چیزی فراتر از فقدان بیماری است همه ما در اطرافمان انسانی را می شناسیم که از بیماری روانی خاص در رنج نیستند ولی در عین حال از سلامت روانی نیز بهرمند نمی باشند در اینجا چند ویژگی مهم که سلامت روانی را تنضمین می کند اشاره می شود .
توانایی لذت بردن از زندگی:
توانایی لذت بردن از زندگی اساس بهداشت روانی است در واقع از زندگی لذت بردن ازحرکت آن است. رهاد ساختن از نگرانیهی مربوط به اینده و یا دغدغه های گذشته یکی از راههای لذت بردن از زندگی است البته ما نیاز داریم برای آینده خود برنامه ریزی کنیم و نیز نیازمند ان هستیم که از گذشته بیاموزیم ولی غالبا این یاداوریها به جای لذت بردن و حرکت سرگرمی ما را زیاد می کند.
توانایی جهیدن
توانای از ناملایمات و بازگشت پذیری جهت شروع مراحل دیگر زندگی اشاره به توانایی ارتجاعی بودن دارد. این در میان همه انهایی که در حل وقایع استرس زا موفق ترند، مشترک می باشد به همین دلیل یک موقعیت استرس زا برای دو نفر پیامد و نتایج متفاوتی دارد.
تعادل
تعادل در زندگی حاصل بهداشت روان عمیق تر است. تعادل در جنبه های زندگی ضروری است. از جمله تعادل در تنها بودن و معاشرت با دیگران- کار و تفریح-خواب و بیداری- استراحت و ورزش و…
انعطاف پذیری
همه ما افرادی را می شناسیم که به دور از هرگونه استدلال و منطق در عقاید و افکارش بسیار متعصب اند. هیچ گفتگوی نگرش آنا را تغیر نمی دهد و کور کورانه و توام با خشکی و تعصب به خواسته و عقاید خود چسبید ه اند این گونه تعصب و خشکی در عقیده و رفتار سبب استرس برای خودشان و دیگران می شود . انعطاف پذیری عقاید و عواطف سبب ارتقائ بهداشت روانی افراد می گردد.

خودشکوفایی
یکی از ویژگیهای که برای رسیدن به بهداشت روانی تسهیل می کند تلاش فرد برای رسیدن به خودشکوفایی می باشد در آغاز ما نیاز داریم موهبتها و تواناییهای وجودی خویش را شناسایی کنیم و در مسیر تلاش برای حداکثر رسانیدن این تواناییها به خودشکوفایی و بهداشت روانی نایل آییم. موارد نامبرده تنها چند مورد مورد مهم از ویژگیها ی بهره مندی از سلامت روانی است که موضوعاتی چون عزت نفس سالم ارتباطات انسانی معنادار و …را نیز در بر دارد.
موفقیت تحصیلی
نظام آموزش امروزه مبتنی بر نمرات هوش دانش آموزان از کودکستان الی دانشگاه است طرفدار این دیدگاه سنتی می کوشند که همچنان اظهار کرده اند که چنین آزمونهایی برای ارزیابی توانایی دانش آموزان ناقص اند اخیرا یک دیدگاه جدید درباره یادگیری و هوش مربیان مدرسه و برنامه ریزان را بر آن داشته تا در روشهای آموزشی تجدید نظر کنند که همان نظریه هوش چند وجهی است .

آموزش مهارتهای هیجانی و اجتماعی در مدرسه بسیار مهم است و می تواند هم در درازمدت و هم در کوتاه مدت ضامن موفقیت افراد باشد الیاس و همکارانش(1997) در پی انجام مطالعاتی در یافتند که در مهارتهای هیجانی می تواند تاثیرات دراز مدت بر موفقیت تحصیلی داشته باشد.

ریچردسون و ایوار(1997به نقل از سامرا2000) برخی از روشهای آموزشی بسندگی و کفایت هیجانی و اجتماعی را در جامعه چند نفری فرهنگی شرح دادند هدف آنها کمک به دانش آموزان برای ارتباط بهتر با یکدیگر بود. آنها دریافتند که پس از آموزش مهارتهای درون فردی و بین فردی سطح عملکرد آنها بطور معنا داری (%پ) بهبود یافت.
پول در مقاله ای (1997) بیان کردکه بهداشت روانی هیجانی عامل پیش بینی کننده ای
برای موفقیت تحصیلی وشغلی است.وی باانجام مطالعه برروی 27نفرازدانش اموزان میانگین نمرات تحصیلی دانش اموزان دارای هوش هیجانی با لاتر از هوش دانش اموزان دارایهوش هیجانی پائین تر بطور معنادار بوده است (1%پ) گانکولیس و پیترسن (1998) به نقل از سامرا 2000 با انجام مطالعاتی بر روی 175دانش آموز دبیرستان با استفاده از هوش هیجانی بار-آن دریافت که دانش آموزان دارای هوش هیجانی بالاتر در مدرسه- خانه و ورابطه با دوستان و محیط کار نسبت به دانش آموزان دارای هوش هیجانی پائین تر کمتر شکست را تجربه می کنند.سوارت (1996 به نقل از بار-آن 1999) با استفاده با پرسشنامه هوش هیجانی بار-آن بر روی 448 دانشجوی سال اول دانشگاه پروتوریا به مطالعه توان هوش هیجانی در پیش بینی موفقیت تحصیلی پرداخت وی بر اساس انحراف یک استاندارد از میانگین نمرات در امتحانات دانشجویان را به دو قسمت مساوی تقسیم کرد دانشجویان ناموفق به لحاظ تحصیلی(یعنی آنهای که یک انحراف استاندارد پائین تر از میانگین بودند) و دانشجویان موفق(آنهایی که انحراف استاندارد بالاتر از میانگین بودند)پس آنها را براساس نمرات هوش هیجانی بار-ان طبقه بندی کرد. نتایج حاصله نشان داد که بین دو گروه تفاوت معنی داری وجود دارد.
کسانی که به لحاظ تحصیلی موفق بودند از گروه دیگر در نمره هوش هیجانی نمره بالاتری کسب کردند(1%پ) نتایج نشان داد هوش هیجانی می تواند موفقیت تحصیلی را پیش بینی کند. جمیز کرستید(1999) با استفاده از 235 دانشجوی سال اول با بهره گیری از پرسشنامه هوش هیجانی بار-ان مطالعه همبستگی هوش هیجانی و موفقیت تحصیلی پرداخت . نتایج حاصله نشان داد که همبستگی پائین بین هوش هیجانی و موفقیت وجود دارد. این یافته در مورد هوش عمومی و موفقیت تحصیلی صادق نیست و هوش عمومی همبستگی بالایی با موفقیت تحصیلی نشان داد . همچنین نتایج این مطالعه بین این امر بوده که هوش هیجانی می تواند5 تا10% واریانس شاخص موفقیت تحصیلی باشد. بار-ان( 1998) جهت بررسی نقش هوش هیجانی بر موفقیت تحصیلی 47 دانش آموز دارای معدل الف که هوش بهره آنها 130 مطابق با آزمون وکسلر داشتند را مورد مطالعه قرار داد. نتایج نشان می دهد که میانگین بهره هیجانی آنها برابر با 112 بوده بیانگر توانایی بالای این افراد در بر آوردن استرس های محیط و کنار آمدن با فشارهای روزمره بود.

پیشینه تحقیق
پژوهشهای خارج از کشور
رادریزد سکاو وهمکاران 1996 بیچارد سون و همکاران 1993 گندل و دیوس 1986 گزارش دادند که سلامت روان شناختی بین یادگیری عبارتهای توانش شخصی وکاهش در مصرف مواد به عنوان یک عامل میانجی عمل میکند (اسکیتا 2002)سالووی (1999)پژوهش بدست آورد که هوش هیجانی با سلامت روان در ارتباط است وی در پژوهش خودنشان داد افراد دارای هوش هیجانی بالا توانایی بهتر برای مقابله با استرسها دارند.زمانی که تحت استرس قرار می گیرند احتمال دارد که دچار بیماری شوند.بار-ان (2000)در تحقیقی تحت عنوان هوش هیجانی وخود شکوفایی به این نتیجه رسید که هوش هیجانی با توانایی تحقق بخشیدن به استعدادها و مهارتها ارتباط بالایی دارد.
در پژوهشهای دیگری از بار-ان (2000)به نتیجه رسید که هوش هیجانی واجتماعی شامل توانایی های در هم تنیده شخصی هیجانی واجتماعی است که مجموع توانایی شخصی را برای انطباق موثر وفعال با فشارها روزمره تحت تاثیر قرار می دهد.(ادوارد2000)نشان داد که هوش هیجانی با افسردگی واضطراب همبستگی منفی دارد .(اوکادا 2000)و(رولاندا2000)نشان دادکه اضطراب وافسردگی خوش بینی وعزت نفس از جمله شاخص هایی هستند که با هوش هیجانی ارتباط مهنی داری دارند.(کوپر و هاملین 2005)بین هوش هیجانی با ثباط هیجانی ارتباط مهنی داری بدست آوردند (آنتسین وهمکاران 2005)در پژوهشی بر روی دانشجویان نشان دادند که هوش هیجانی بطور قوی تری با اندازه وکیفیت شبکه اجتماعی ارتباط دارد اما کیفیت شبکه اجتماعی رضایت از زندگی ووضعیت بهداشتی بطور قوی تری با شخصیت مرتبط بودند.
(فرانیس و دوگاس 2004)در پژوهشی نشان دادند که باورهای مثبت درمورد نگرانی به طور منحصر به فردی نشانه های افسردگی و اضطراب راپیش بینی می کند.(کیاروچی واندرسون 2002)در پژوهش دریافتند که هوش هیجانی مهم منحصربه فردی در درک بین استرس ها و سه مولفه سلامت روانی شامل افسردگی ناکامی وافکار خودکشی دارند.(کیاروچی 2001)درپژوهشی به این نسخه رسید برخی از مولفه های هوش هیجانی افراد رااز استرس محافظت می کند وبه سوی سازگاری بهتر سوق می دهد (کالافات وهمکاران 1997)درپژوهشی بدست آوردند که افرادی که در تنظیم عواطف مهارت دارند از حمایت اجتماعی بالایی برخوردارند وهمین حمایت اجتماعی شخص را از ابتلا به افسردگی واندیشه خودکشی حفظ میکند.
(اسکاسی وکارت رایت 2002)داوادا و هارت (2000)شوتی و همکاران 1998)نشان دادند که هوش هیجانی با سلامت عمومی رابطه مثبت دارد وحتی قادر به پیش بینیآن نیز هست (به نقل از زارعال 1385)یافته های پژوهشی آدستین سالکوفکی 2005نشان می دهدکه هوش هیجانی با میزان رضایت از زندگی وشبکه روابط اجتماعی وکیفیت آن رابطه مثبت دارد.هوش هیجانی با پریشان روان شناختی وافسردگی رابطه منفی دارد.اسکالسکی وکارت رایت 2002داوداوهارت 2000 شوتی وهمکاران 1998 نقل از آدتین وهمکاران 2005.

پژوهشهای داخل کشور
نتایج پژوهشی انجام شده توسط باقر (1381)مشخص نمود که میان باورهای غیرمنطقی وسلامت روانی معلمان رابطه رابطه معنی داری وجود ندارد.همچنین مشخص شدکه به باورهای غیرمنطقی نگرانی زیاد توام با اضطراب بی مسئولیتی عاطفی و واکنش بارد ماندگی به ناکامی در پیش بینی و ارزیابی متغییرسلامت روان نقش دارند.
پژوهش رحمانی (1380)در پی پاسخ گویی به این سوال بوده است که سهم پیش بینی کنندگان عوامل انگیزش وراهبردهای شناختی بر پیشرفت تحصیلی در دروس تاریخ وریاضی در بینایان چگونه است نتیجه تحقیق نشان داد که استراتژیهای شناختی قدرت پیش بینی کنندگان مثبت و معنی دار از پیشرفت تحصیلی در دروس ریاضی در در دانش آموزان بینا را دارند. عوامل انگیزش و راهبردهای شناختی قدرت پیش بینی کنندگان معنادار بر پیشرفت تحصیلی درس تاریخ در دانش آموزان نابینا داشتند که عوامل انگیزش عامل اضطراب امتحان و از عوامل شناختی و راهبردهای خود تنظیمی قدرت پیش بینی گنندگان برپیشرفت پیشرفت تحصیلی در تاریخ در دانش آموزان نابینا داشته اند. امینی و نحظور (1383) در پژوهشی بر روی 50 دانشجوی دختر بدست آورد که بین روانی و هوش هیجانی رابطه معنی دار وجود دارد همچنین نتایج نشان داد که مجموع خرده مقیاسهای هیجان خواهی مقیاس بار-ان 67 درصد تغیرات سلامت روانی را تبیین می کند.

فصل سوم:
روش شناسی تحقیق
روش تحقیق:
روش تحقیق پژوهش حاضر از انواع همبستگی است. پژوهشگر در این پژوهش بدنبال کشف رابطه هریک از متغیرهای هوش هیجانی در این پژوهش به عنوان متغیر پیش بینی و بهداشت روانی و پیشرفت تحصیلی به عنوان متغیرهای ملاک می باشد.
جامعه- نمونه و روش نمونه گیری:
جامعه آماری در این پژوهش را کلیه دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد سراب در سال تحصیلی 89-88 تشکیل می دهند. نمونه این تحقیق 30 نفر دانشجوی دختر تشکیل می دهند که به روش نمونه گیری تصادفی ساده از میان دانشجویان انتخاب شدند.
ابزار پژوهشی و روش گردآوری داده ها
پرسشنامه سلامت روانی گلد برگ و هیلر
این پرسشنامه 28 ماده دارد که توسط گلد برگ و هیلر(1979)با روش تحلیل عاملی ساخته دشده است و دارای چهار مقیاس می باشد. علائم جسمانی- اضطراب – افسردگیو اختلال در کنش اجتماعی را می سنجد و هر