در یک کنفرانس
3-8- انواع شبکه‌های موردی بی‌سیم
• شبکه‌های موردی سیار (MANET)
• شبکه‌های حسگر بی‌سیم (WSN)
• شبکه‌های توری بی‌سیم (WMN)
یک شبکه موردی سیار (MANET)، یک شبکه بدون زیر‌ساخت و دارای قابلیت خود‌پیکربندی است که از دستگاه‌های متحرکی که از طریق لینک‌های بی‌سیم به هم متصل شده‌اند، تشکیل شده است. هر دستگاه موجود در یک MANET آزاد است که به طور مستقل در هر جهتی حرکت کند و در نتیجه لینک‌های آن به سایر دستگاه‌ها مکررا تغییر می کنند.
دستگاه‌ها شامل مسیریاب‌ها و میزبان‌های متحرک می باشند که یک گراف دلخواه را تشکیل می‌دهند. شبکه‌های MANET ممکن است به صورت مستقل عمل کنند یا به شبکه دیگری مثل اینترنت متصل باشند. شبکه موردی وسایل نقلیه (VANET)، نوعی MANET است که برای ارتباط میان وسایل نقلیه و همچنین ارتباط بین وسایل نقلیه و تجهیزات کنار جاده ای بکار می‌رود.
3-8-1- شبکه ی Mobile ad hoc (MANET)

MANET مجموعه ای است از node های موبایل یا متحرک مجهز به گیرنده و فرستنده به منظور برقراری ارتباطات بی سیم Node های موبایل به دلیل وجود محدودیت هایی در فرستنده و گیرنده های خود نمی توانند با تمام node ها ارتباط مستقیم برقرار کنند.
به همین دلیل لازم است در مواردی که امکان برقراری چنین ارتباط مستقیمی وجود ندارد داده ها از طریق بقیه node ها که در این حالت نقش مسیر یاب را ایفا می کنند منتقل شوند. با این حال متحرک بودن node ها باعث شده شبکه مدام در حال تغییر بوده و مسیر های مختلفی بین دو node به وجود آید. عوامل دیگری همچون Multi hopping اندازه ی بزرگ شبکه، و ناهمگونی انواع host ها و تنوع نوع و ساختار آنها و محدودیت توان باتری ها طراحی پروتکل های مسیر یابی مناسب را به یک مشکل جدی بدل کرده است.برای این منظور بایستی از پروتکل های مناسب و امنی استفاده شود که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.
همچنین node ها هیچ دانش پیشینی نسبت به توپولوژی شبکه ای که در محدوده ی آنها برقرار است ندارند و بایستی از طریقی پی به آن ببرند. روش رایج این است که یک node جدید بایستی حضور خود را اعلام کرده و به اطلاعات broad cast شده از همسایگان خود گوش فرا دهد تا بدین ترتیب اطلاعاتی در مورد node های اطراف و نحوه ی دسترسی به آنها به دست آورد.
3-9- دیگر مسائل , مشکلات و محدودیت های موجود در این شبکه ها
• خطاهای ناشی از انتقال و در نتیجه packet loss فراوان
• حضور لینکهای با ظرفیت متغیر
• قطع و وصل شدن های زیاد و مداوم
• پهنای باند محدود
• طبیعت broad cast ارتباطات
• مسیر ها و توپولوژی های متغیر و پویا
• طول کم شارژ باتری ابزار متحرک
• ظرفیت ها و قابلیت های محدود node ها
• نیاز به application های جدید (لایه یApplication )
• کنترل میزان تراکم و جریان داده ها (لایه یTransport )
• روش های آدرس دهی و مسیر یابی جدید(لایه یNetwork )
• تغییر در وسایل و ابزار آلات اتصالی (لایه یLink )
• خطاهای انتقال (لایه یPhysical )
3-10- کاربرد های شبکه Mobile ad hoc
3-10-1- انجام عملیات محاسباتی توزیع شده و مشارکتی

• در وقوع حوادث ناگوار همچود زمین لرزه، سیل و … که امکان آسیب دیدگی station های ثابت وجود دارد (در شبکه با ساختار ثابت در صورت آسیب دیدن station اصلی ممکن است کل شبکه از کار بیافتد).
• عملیات جستجو و نجات
• موارد نظامی
3-11- پروتکل های مسیر یابی (Routing Protocols) :

همان طور که پیش از این نیز اشاره شد در شبکه های Mobile Ad hoc عمل مسیر یابی به دلایلی همچون متحرک بودن و نبود سیستم کنترلی متمرکز از اهمیت بالایی بر خوردار بوده و مطالعه و بررسی بیشتری را می طلبد.
قبل از بررسی این پروتکل ها باید توجه کنیم که هدف از الگوریتم ها و استراتژی های مسیریابی جدید کاهش سربار ناشی از مسیریابی در کل شبکه، یافتن مسیرهای کوتاه تر و انتقال صحیح داده ها و اطلاعات می باشد.
تقسیم بندی های مختلفی در مورد پروتکل های مسیر یابی شبکه های Mobile ad hoc وجود دارد که از این میان می توان به ۲ نوع زیر اشاره کرد:
تقسیم بندی اول:
Pro active (Table driven)
Reactive (On demand)
Hybrid (Table driven & On demand)

هر کدام از این انواع خود شامل پروتکل هایی هستند که در جدول زیر به چند مورد اشاره شده است:
تقسیم بندی دوم:
Flat routing protocols
Hierarchal routing approaches
GPS Augmented geographical routing approaches

در اینجا به توضیحاتی در مورد پروتکل های تقسیم بندی اول می پردازیم:

3-11-1- Table driven pro active

در پروتکلهای از این نوعnode ها مدام در حال جستجوی اطلاعات مسیریابی جدید درون شبکه هستند به صورتی که حتی با تغییر مکان node ها در صورت نیاز به راحتی می توان مسیر مناسبی را یافته و برای ارسال و دریافت اطلاعات بین هر دو node استفاده کرد. به عبارت بهتر می توان گفت که در این شبکه ها مسیر ها از قبل موجود هستند. و به محض آنکه node اقدام به ارسال داده به node دیگری کند قادر خواهد بود مسیر موجود را از روی اطلاعات از قبل جمع آوری شده شناسایی کرده و مورد استفاده قرار دهد و لذا تاخیری در این مورد متوجه node نیست.
3-11-2- DSDV

این پروتکل بر مبنای الگوریتم کلاسیک Bellman-Ford بنا شده است.در این حالت هر node لیستی از تمام مقصد ها و نیز تعداد hop ها تا هر مقصد را تهیه می کند. هر مدخل لیست با یک عدد شماره گزاری شده است. برای کم کردن حجم ترافیک ناشی از به روز رسانی مسیر ها در شبکه از incremental packets استفاده می شود. تنها مزیت این پروتوکل اجتناب از به وجود آمدن حلقه های مسیر یابی در شبکه های شامل مسیر یاب های متحرک است. بدین ترتیب اطلاعات مسیر ها همواره بدون توجه به این که آیا node در حال حاضر نیاز به استفاده از مسیر دارد یا نه فراهم هستند.
معایب: پروتکل DSDV نیازمند پارامترهایی از قبیل بازه ی زمانی به روز رسانی اطلاعات و تعداد به روز رسانی های مورد نیاز می باشد.
3-11-3- WRP

این پروتوکل بر مبنای الگوریتم path-finding بنا شده با این استثنا که مشکل count-to-infinity این الگوریتم را برطرف کرده است. در این پروتکل هر node ، ۴ جدول تهیه می کند:
جدول فاصله
جدول مسیر یابی
جدول link-cost
جدولی در مورد پیامهایی که باید دوباره ارسال شوند. تغییرات ایجاد شده در لینکها از طریق ارسال و دریافت پیام میان node های همسایه اطلاع داده می شوند.
3-11-4- : CSGR

در این نوع پروتکل node ها به دسته ها یا cluster هایی تقسیم بندی می شوند. هر گروه یک cluster head دارد که می تواند گروهی از host ها را کنترل و مدیریت کند.از جمله قابلیت هایی که عملclustering فراهم می کند می توان به اختصاص پهنای باند و channel access اشاره کرد. این پروتوکل از DSDV به عنوان پروتوکل مسیریابی زیر بنایی خود استفاده می کند. نیز در این نوع هر node دو جدول یکی جدول مسیریابیی و دیگری جدول مریوط به عضویت در node های مختلف را فراهم می کند.
معایب: node ی که head واقع شده سربار محاسباتی زیادی نسبت به بقیه داردو به دلیل اینکه بیشتر اطلاعات از طریق این head ها برآورده می شوند در صورتی که یکی از node های head دچار مشکل شود کل و یا بخشی از شبکه آسیب می بیند.
3-11-5- : STAR

این پروتکل نیاز به به روز رسانی متداوم مسیر ها نداشته و هیچ تلاشی برای یافتن مسیر بهینه بین node ها نمی کند.
3-11-6- On demand Reactive

در این نوع پروتکل مسیرها تنها زمانی کشف می شوند که مبدا اقدام به برقراری ارتباط با node دیگری کند. زمانی که یک node بخواهد با node دیگری ارتباط برقرار کند بایستی فرایند کشف مسیر ( Route Discovery Process ) را در شبکه فراخوانی کند. در این حالت قبل از بر قرار شدن ارتباط، تاخیر قابل توجهی مشاهده می شود.
3-11-7- SSR
این پروتکل مسیرها را بر مبنای قدرت و توان سیگنالها بین node ها انتخاب می کند. بنابراین مسیرهایی که انتخاب می شوندد نسبتا قوی تر هستند . می توان این پروتوکل را به ۲ بخش DRP( Dynamic Routing Protocol) و SRP ( Static Routing Protocol) تقسیم کرد .
3-11-8- DRP

مسئول تهیه و نگهداری جدول مسیریابی و جدول مربوط به توان سیگنال ها می باشد.
3-11-9- SRP

نیز packet های رسیده را بررسی می کند تا در صورتی که آدرس node مربوط به خود را داشته باشد آن را به لایه های بالاتر بفرستد و در غیر این صورت به شبکه.
3-11-10- DSR

در این نوع node های موبایل بایستی cache هایی برای مسیر هایی که از وجود آنها مطلع هستند فراهم کنند. دو فاز اصلی برای این پروتوکل در نظر گرفته شده است کشف مسیر و به روز رسانی مسیر. فاز کشف مسیر از route request/reply packet ها و فاز به روز رسانی مسیر از acknowledgement ها و error های لینکی استفاده می کند.
3-11-11- TORA

براساس الگوریتم مسیر یابی توزیع شده بنا شده و برای شبکه های mobile بسیار پویا طراحی شده است. این الگوریتم برای هر جفت از node ها چندین مسیر تعیین می کند و نیازمند clock سنکرون می باشد. ۳ عمل اصلی این پروتکل عبارتند از : ایجاد مسیر، به روز رسانی مسیر و از بین بردن مسیر.
3-11-12- AODV

بر مبنای الگوریتم DSDV بنا شده با این تفاوت که به دلیل مسیریابی تنها در زمان نیاز میزان Broad casting را کاهش می دهد. الگوریتم کشف مسیر تنها زمانی آغاز به کار می کند که مسیری بین ۲ node وجود نداشته باشد .
3-11-13- RDMAR

این نوع از پروتوکل فاصله ی بین ۲ node را از طریق حلقه های رادیویی و الگوریتم های فاصله یابی محاسبه می کند. این پروتکل محدوده های جستجوی مسیر را مقدار مشخص و محدودی تایین می کند تا بدین وسیله از ترافیک ناشی از flooding در شبکه کاسته باشد.
3-11-14- Hybrid (Pro-active / Reactive)

این مورد با ترکیب دو روش قبلی سعی در کاهش معایب کرده و از ویژگی های خوب هر دو مورد بهره می برد. این پروتکل جدید ترین کلاس پروتکل ها در این راستا می باشد.
معروف ترین پروتکل از این نوع می توان به ZRP( Zone Routing protocol) اشاره کرد.
این پروتکل از ویژگی های نوع Pro active برای مسیریابی node های نزدیک به هم و از ویژگی های نوع Reactive برای مسیر یابی node های دورتر استفاده می کند.
3-11-15- ZRP

نوعی از clustering است با این تفاوت که در این پروتوکل هر Node خود head بوده و به عنوان عضوی از بقیه ی cluster ها می باشد. به دلیل hybrid بودن کارایی بهتری دارد.
شاید بتوان شبکه های ad hoc را آسب پذیر ترین شبکه ها از لحاظ امنیتی و ضعیف ترین در مقابل حملات نفوذگران دانست. به همین دلیل برخورد با این مسئله و رفع مشکلات مربوطه از مهم ترین دغدغه های شخصی است که اقدام به راه اندازی چنین شبکه ای می کند. از جمله مواردی که منجر به ناامن شدن این شبکه ها شده است می توان به موارد زیر اشاره کرد:
– کانال رادیویی از نوع broad cast به اشتراک گزارده شده
– محیط عملیاتی نا امن
– نبود شناسایی (authentication) متمرکز
– دسترسی محدود به منابع
– مشکلات و آسیت پزیری های فیزیکی
زمانی که در مورد امنیت شبکه بحث می شود معمولا به عناوین چندی توجه می شود:
Availability: بدین معنی که شبکه در تمام زمان ها حتی در مواردی که دچار حمله شده بتواند به عمل خود ادامه بدهد.
Confidentiality: اطمینان از اینکه اطلاعات مشخص و معینی در اختیار کاربران خاصی قرار نگیرد.
Authentication: توانایی یک node در شناسایی و تشخیص node ی که با وی در ارتباط است.
Integrity: تضمین اینکه یک پیام پس از منتشر شدن تخریب نشده و از بین نمی رود.
Non-repudiation: فرستنده ی پیام نتواند ارسال خود را انکار کنند.
یک شبکه ی ad hoc به دلیل نداشتن ساختار ثابت و مشخص و نیز ارتباطات پویا بین node ها نیازمند ملاحظات امنیتی بیشتری نسبت به انواع دیگر شبکه است.
همان طور که قبلا نیز بیان شد در این شبکه ها هر node ی هم مسیر یاب است و هم end – system بدین ترتیب node ها از هم متمایز نیستند و به این دلیل نیاز به یک پروتکل مسیر بایی امن حس می شود. که در این راستا معمولا پروتکل های multi hop بث کار گرفته می شوند.

فصل 4- ساختار شبکه های MANET
4-1- مقدمه

شبکه های MANET مجموعه ی مستقلی از کاربرین متحرک است که از طریق لینک های بی سیم با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند. برای اتفاقات غیر قابل پیش بینی اتصالات،شبکه های متمرکز کارا نبوده و قابلیت اطمینان کافی را ندارند.
لذا MANET راه حل مناسبی است همچنین در زمینه‌هایی که در آنها زیرساخت‌های ارتباطی وجود نداشته یا اینکه زیرساخت‌های موجود بسیار گران‌قیمت بوده و استفاده از آنها راحت نیست، کاربران سیار بی‌سیم می‌توانند از طریق MANET با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.
Node های واقع در MANET مجهز به گیرنده و فرستنده های بی سیم بوده و از آنتن هایی استفاده می کنند که ممکن است از نوع Broad cast و یا peer to peer باشند.
MANET مجموعه ای از node های موبایل یا متحرک مجهز به گیرنده و فرستنده به منظور برقراری ارتباطات بی سیم است. شبکه موبایل