2003).
به علت خشکسالی در کالیفرنیا در سال¬های 1975 تا 1977 زمین¬های چمن گلف در معرض خشکی قرار گرفتند. پساب شهری در دسترس بود اما پساب تاسیسات و حمام¬های چشمه¬ها معدنی که حاوی مقدار بور هستند، به تصفیه خانه وارد می¬شد و پساب خروجی دارای 4 میلی گرم بر لیتر بور بود از این رو گمان می¬رفت اگر از این آب برای چمن گلف استفاده شود، ایجاد مسئله نماید. طی دو سال ردیابی، مقدار بور در آب کاربردی از 3 تا 8/7 میلی گرم بر لیتر در نوسان بود. میزان این عنصر در عصاره اشباع خاک ناحیه ریشه چمن از 1/3 تا 8/7 میلی گرم بر لیتر متغیر بود. میزان این بور در برگهای بریده شده (بر اساس وزن خشک) در محدوده 18 تا 86 میلی گرم در کیلوگرم بود. چمن گلف و مسیرهای حرکت گلف بازان با پساب شهری آبیاری و نگهداری شد بدون اینکه چمن از بابت بور زیاد موجود در آب آبیاری آسیب ظاهری ببیند اما درختان کاج که بطور پراکنده در اطراف زمین گلف کاشته شده بودند، آسیب دیدگی زیان بالقوه بور به حداقل رسیده است. (دونالدسون و همکاران، 1978).

در شانزدهمین همایش انجمن زمین شناسی ایران مقاله ای با عنوان، بررسی علل شور شدن منابع آب زیرزمینی دشت مهاباد، ارائه شده است که نتیجه آن بدین صورت بیان شده است. (ساقی، 1391). با توجه به بررسی های انجام شده، از عوامل موثر در شور شدن دشت مهاباد، نفوذ آب شوره زارها (مرداب ها)، تغلیظ نمکهای ناشی از تبخیر آب گودالهای توپوگرافی در طی سالهای خشکسالی و افزایش غلظت نمکها در جهت افقی و پوسته¬گذاری آنها، تلاقی زون کاپیلاریته با آب سطحی و تبخیر متداوم آب زیرزمینی به مرور زمان و در نتیجه آن تشکیل لنزهای نمکی است که در اثر تجمع نمکها و افزایش غلظت آنها ایجاد می¬شود. در آخر اثر سازندهای زمین شناسی که شامل مارن¬های ژیپس¬دار الیگومیوسن در حوضه آبریز منطقه و در دشت به عنوان سنگ کف سفره های آب زیرزمینی در دشت مهاباد می¬باشند باعث شور شدن منابع آب زیر زمینی دشت مهاباد می¬گردند.
در مجله علوم پایه دانشگاه آزاد اسلامی، (JSIAU)در سال 1387 مقاله¬ای تحت عنوان تاثیر ساختاری گنبد نمکی قلعه گچی بر شوری آبهای زیرزمینی دشت داریون چاپ گردید (پورکرمانی، 1387) که نتایج درج شده بدین صورت می¬باشد.
گنبدنمکیقلعهگچی،شمال¬ترینگنبدازسریگنبدهاینمکیجنوبخاورفارسبودهکهمنطبقبرگسل پیسنگی۳باامتداد۱۳۵درجه می¬باشد.
باتوجهبههدایتالکتریکیوغلظتیونهادرآبهایزیرزمینیسال¬هایمختلف،تأثیرگنبدنمکیبر آبهایزیرزمینیبهظورکاملمحرزاستوسازندهایمنطقهنمیتوانندعاملشوریباشند
میزانیون¬هادرنمونه¬هایتجزیهشدهآذرماه۸۵واردیبهشتماه۸۶و بیانگرپیشرویشوری بهسمتباختردشتمیباشندونقشه-هایهمهدایتالکتریکیوکلرنیزاینمطلبراتأییدمی¬کنند.
بررسینمونه¬هایآذرماه۸۵واردیبهشتماه۸۶برایشربنشانمی¬دهدکهنمونه¬هایآبازباختربه سمتخاورروندمنفیداشتهودرشرقشهرداریونبهطورکاملنامطبوعتاغیرقابلشربمی¬باشند.
آبهایزیرزمینیباختردشتداریونمنطقهسه¬تلان) درمحدوده ( C2S1 قرارمی¬گیرندکهبرایکشاورزی مناسبهستند
درجنوبمنطقهنمونه¬هادرردهC3S1قرارگرفتهکهباانجامتمهیداتلازمبرایکشاورزیمناسبمی¬باشند ونمونه-هایشمالخاوریوخاوردشتدرردهC4S1و C4S2قرارگرفتهکهخیلیشوربودهوبرایکشاورزیمضرمی¬باشد.
در مجله علوم دانشگاه شهید چمران اهواز در بهار سال 1387 مقاله¬ای با عنوان بررسی کیفیت منابع آب زیرزمینی دشت عباس استان خوزستان منتشر شده است. در نتیجه¬گیری این مقاله به تیپ آبهای زیرزمینی اشاره گریده و در قسمتی عنوان شده است بهلحاظژئوشیمیاییمسیر تکاملیدرارتباطباانحلالکانی¬هایتبخیریژیپسو هالیتمی-باشدکهباعثشوریبیشازحدآبهای زیرزمینیدشتعباسشدهاست.افزایشبیکربناتدر بعضینمونه¬هایآبزیرزمینیکهباکاهش همراهاست،درارتباطباتغذیهموضعیآبخواندشت عباسازسازندبختیاریمی¬باشد،(کلانتری، 1387).
در دومین کنفرانس سراسری در اسفند سال 1388 مقاله¬ای با عنوان منشاءشوریآبزیرزمینیدشتشاهرخت (خراسانجنوبی) پذیرفته شد که در آن به نحوه دست¬یابی به منشاء شوری آبهای زیرزمینی منطقه پرداخته شده است نتیجه این مقاله بدین صورت بیان گردیده است. نتایجحاصلازنمودارهایهیدروشیمیایینشانمی-دهدکهمنشآشوریانحلالکانی¬هایتبخیریمانند هالیتمی¬باشد.ازسمتشرقبهغربیعنی ازمنطقهتغذیهبهتخلیهمقدار درنتیجهغلظتیونECهایموجودافزایشمی¬یابد،بطوریکهغلظتیون Na بهمقدار 5/49میلیاکیوالانبرلیترمی¬رسد.تیپ غالبآبزیرزمینیکلرورهسدیکمی¬باشد .کیفیتآبهایزیرزمینیدشتشاهرختازنظرشوریدرردهآبهایلبشوروازلحاظسختیدرزمرهآبهایسختقراردارد .براساسطبقهبندیویلکوکس،آبزیرزمینیدراینمنطقهدررده C4S4قرارمی-گیرد.عواملمختلفیهمچونتبخیرزیادبهسببشرایطاقلیمی، وجودرودخانهفصلیشاهرخت، ارتباطهیدرولیکیبانمکزارخوافدرشمالدشتوبرداشتبی¬رویهباعثکاهشکیفیتآبزیرزمینیشدهاست.
تحقیقات ژئوفیزیکی بوسیله مهندسین مشاور آبکاو تهران در طی سال 1347 بر اساس برنامه و مشخصات فنی ارائه شده از سوی مهندسین مشاور الکتروپروژکت انجام شد.
هدف این تحقیقات تعیین عمق و خواص رسوبات کواترنر دست از نظر لایه های آبدار و گسترش آب شور بوده است. در رابطه با این هدف دیدگاه240 سونداژ ژئوالکتریک تا 500= AB/2 متر و 40 سونداژ ژئوالکتریک تا 1000=AB/2 متر انجام شد که در جمع 28 پروفیل را بوجود می¬آورند، برای انجام اینکارها از شبکه اصلی طراحی شده بوسیله مهندسین مشاور تبعیت گردید. قبل از اتمام کارها مشخص شد که سونداژهای اضافی عمیق¬تر برای حصول دیدی بهتر از لایه¬های آبدار عمیق ضروری می¬باشد، از این روی 25 سونداژ ژئوالکتریک تکمیلی تا 1000=AB/2 متر انجام شد.
در منابع سازمان منطقه ای آب آذربایجان غربی مهندسین الکترو پروژکت آبهای زیرزمینی دشت سلماس آورده شده است.
منطقه سلماس (شاهپور سابق) در شمال غرب دریاچه رضائیه (دریاچه ارومیه) و در آذربایجان غربی قرار دارد. این منطقه تشکیل شده است از دشت وسیعی که در امتداد شرقی – غربی گسترش دارد عرض این دشت بطور متوسط 12 کیلومتر می باشد و اطراف آن کوههای بلندی قرار دارد که حوزه¬های آبگیر رودخانه¬های زولا، درعلی و دریک و خورخوره از آنجا سرچشمه می¬گیرد.
شیب دشت به سمت مشرق می¬باشد و سمت جریان رودخانه زولا تنها رودخانه دائمی این منطقه نیز بطرف مشرق می¬باشد.

شکل 2-1: لوگ زمین شناسی چاههای حفاری شده در دشت چوپانلو

2-3 شرایط هیدروژئولوژیک منطقه
لاگهای آزمایشی که در زمان تحقیقات قبلی حوزه رسوبی حفر گردیده ساختمان لیتولوژیک بسیار ساده¬ای را بدست می¬دهد. رسوبات متشکله حوزه عبارتنداز ماسه با دانه¬های به اندازه مختلف، ماسه سیلتی، شن و ماسه که بندرت یافت می¬گردد. از لحاظ هیدروژئولوژیک نقش این رسوبات متفاوت است به همین نسبت آنها را می¬توان به چندین طبقه تقسیم نمود.
رسوبات قابل نفوذ – ماسه¬های شنی با دانه¬های متوسط و درشت
رسوبات با قابلیت نفوذ کمتر – ماسه¬های ریز
رسوبات نسبتا غیرقابل نفوذ – ماسه سیلتی
رسوبات فوق چه در جهت افقی چه در جهت قائم جا عوض می¬¬شوند.
از نظر شماتیک وضع هیدروژئولوژیک حوزه را می¬توان بصورت یک محیط آبدار نامتجانس توصیف نمود. رسوباتی که غالب با آنها برخورد می¬گردد رسوبات (2) و (3) در نقشه می¬باشند در حالیکه رسوب (1) نسبتا بندرت اتفاق می¬افتد. ضخامت 3 تا 4 متر مشاهده می¬گردد یکی دیگر از خصوصیات این حوزه این است که ضخامت لایه¬های آبدار در مغرب دشت سلماس بیشتر از بخش شرقی آن است.
گسترش افقی و یکنواخت لایه¬های آبدار وجود دارد اما به دلیل فاصله بسیار زیاد مابین لاگهای آزمایشی این منطقه فقط بطور شماتیک قابل توصیف است. بعبارتی به دلیل اینکه در برش قائم هیچ گونه لایه مشخصی که بتوان در عمق بیشتر به عنوان شاخص از آن استفاده کرد وجود ندارد نمی¬توان بطور ترسیمی در مورد وجود لایه¬های آبدار اظهار نظر کرد.
در سال 1346 وزرات کشاورزی طرح مشترک بین همکاری¬های فنی ایران و سازمان خواربار و کشاورزی جهانی گزارشی از خاک شناسی و طبقه¬بندی اراضی تهیه کرد. در این گزارش این گونه بیان گردیده است: سطح آب زیرزمینی در قسمت شرقی بالا بوده و عموما عمق سطح آب زیرزمینی کمتر از 3 متر است. مخصوصا در قسمتهایی از این اراضی حتی به کمتر از یک متر نیز می¬رسد از این نظر در این قسمت از منطقه آب زیرزمینی بخصوص در محلهایی که آب زیر زمینی شور است ایجاد محدودتهایی از نظر کشت و آبیاری می¬نمایند.

3-1 مقدمه
تفسیرهای هیدروژئوشیمیایی از روی نتایج آنالیزها انجام می¬گیرد و در نتیجه اگر خطایی در آنالیزها باشد باعث اشتباه این تفسیرها خواهد شد خطا در آنالیزها را می¬توان به دو گروه مهم تقسیم کرد 1- در روش نمونه¬برداری 2- خطاهای آزمایشگاهی (مقیمی، 1385)
با توجه به اینکه جمع آوری نمونه در صحرا مشکل و هزینه و وقت بر است بنابراین باید دقت لازم را در موقع نمونه¬برداری به عمل آورد. (مقیمی، 1385)
برای ارزیابی کیفی منابع آب زیرزمینی منطقه مورد مطالعه در شهریور ماه 1391 و مطالعات صحرایی همراه با تهیه نقشه و برداشت نمونه از منابع آبی آغاز گردید واین نمونه¬برداری به عنوان فصل خشک در نظر گرفته شد و در خرداد 1392 نمونه¬برداریهای فصل تر انجام گرفت که در ذیل به توضیحات مختصری درباره روش آنالیزها بیان شده است روشهای استفاده شده خود بیانگر میزان صحت آزمایشها است. و البته توضیحاتی هم در باره نرم افزارهای استفاده شده در پایان نامه نیز آورده شده است.
3-2 سیستم اطلاعات جغرافیایی یا GIS
سیستم اطلاعات جغرافیایی یا GIS، یک سیستم رایانه‌ای برای مدیریت داده‌های فضایی است. GIS مجموعه‌ای است از امکانات و قابلیت‌های ویرایشی و بروزرسانی سریع داده‌ها که روش‌های سنتی فاقد آن هستند؛ کاربردهای GIS بسیار وسیع می‌باشد که به نمونه‌هایی از آن اشاره می‌شود:
کشاورزی، زمین‌شناسی، شهری، جنگل‌داری، کارتوگرافی، تحلیل جنایت، برنامه‌ریزی بلایا، امور نظامی، مدیریت منابع، مدیریت تأسیسات شهری، برنامه‌ریزی، منابع، آب، حمل و نقل، مکان¬‌گزینی، برنامه¬ریزی در پاسخگویی به موارد اضطراری، شبیه‌سازی اثرات زیست‌محیطی(جهانی و مسگری،1380 ).
3-2-1 کاربرد GIS در زمین شناسی زیست محیطی
در مسائل زیست‌محیطی عملکرد متقابل چندین فرایند باید در نظر گفته شود و تجزیه و تحلیل هم زمان چندین مجموعه از داده‌ها ضروری است.
تهیه نقشه¬های حوادث و بلایای طبیعی که به پایداری شیب‌ها، زمین‌لغزه‌ها، منطقه‌بندی، خسارات زمین‌لرزه، فوران‌های آتشفانی، خسارت ناشی از طغیان رودخانه‌ها و تسونامی‌ها، فرسایش ساحلی، خطرات آلودگی ناشی از فعالیت معدنی یا صنعتی می‌پردازند.
انتخاب محل مناسب برای اجرای پروژه‌های مهندسی نظیر دفع مواد زائد (محل دفن زباله‌های شهرداری، ریختن زباله‌های هسته‌ای در چاه‌های مخصوص این کار)، خط لوله، جاده و مسیر راه آهن، سدها، گسترش و توسعه ساختمان سازی.
تحقیق و یافتن ارتباطات علت و معلولی موارد زیست‌محیطی مورد نظر میان مجموعه‌های داده‌های فضایی مختلف نظیر شیوع یک بیماری (در گیاهان، جانوران و یا انسان) در رابطه با الگوهای ژئوشیمیایی موجود در سنگ‌ها، خاک‌ها یا آب. همچنین بیماری ممکن است به ترکیب پیچیده¬ای از عوامل زیست محیطی فضایی مربوط باشد(گریم و بونهام، 1379).
3-2-2 IDW
در GIS روش IDW(Invere distance weighting) یکی از روشهای درون یابی بر اساس میانگین متحرک است که جهت تخمین داده مجهول با استفاده از داده¬های معلوم بکار می رود. داده¬های معلوم بکار رفته را می¬توان با توجه به فاصله ثابت و یا تعداد نقطه اطراف معلوم انتخاب نمود ( واتسون، فیلیپ، 1985)

3-3 برنامه Rock work Chemistry
برنامه Chemistry به منظور بررسی کیفیت منابع آب به زبان Visual Basic در محیط Microsoft Excel نوشته و طراحی شده است. این برنامه نیاز به نصب (Setup ) نداشته و در کامپیوترهای شخصی که دارای Microsoft Office هستند ، قابل استفاده می‌باشد. برنامه Rock work Chemistry می‌تواند از تمام قابلیت‌ها و امکانات نرم‌افزار Microsoft Office استفاده نماید.
برنامه Rock work Chemistry قادر است عملیات و محاسبات ذیل را انجام دهد.
طبقه‌بندی کیفیت آب برای مصارف کشاورزی
طبقه‌بندی کیفیت آب برای مصارف صنعتی
طبقه‌بندی کیفیت آب بر اساس سختی کل و محاسبه سختی موقت و دائم
جنس تقریبی سنگ مخزن یا مواد تشکیل دهنده آبخوان بر اساس نسبت‌های معرف
پارامترهای آماری مؤلفه‌های شیمیایی برحسب میلیگرم در لیتر و میلی‌اکی‌والان در لیتر و محاسبه مقادیر کلاسه مؤلفه‌های مختلف شیمیایی بر حسب ppm
گراف پارامترهای آماری مؤلفه‌های شیمیایی
درصد کلاس‌های آب برای مصارف کشاورزی ( کلاس‌های نمودار ویلکوکس ) و مصارف شرب ( کلاس‌های نمودار شولر ) در کل محدوده مطالعاتی
ترکیب شیمیایی فرضی آب (املاح محلول) به روش هیل Hale
تواتر یونی ، تیپ و رخساره هر یک از نمونه‌ها و نحوه توسعه آن تیپ و رخساره ( توسعه اساسی، انتقالی و یا توسعه مخلوط )
در این پایانامه برای تهیه نمودارهای استیف، پایپر، دورو، ویلکوکس، شولر و جدول مورد نیاز برای طبقه بندی آب برای شرب، کشاورزی و صنعت از نرم افزار Rock work Chemistry استفاده شده است. در جدول 3-1 محل نمونه برداری چاه¬ها آورده شده است.
جدول 3-1: موقعیت چاه های نمونه برداری