دیزین) یا شرکت در اردوهای آموزشی باشد . شرکت کنندگان در گردش گری ورزشی ممکن است خود ورزشکار باشند یا از اعضای اداری همراه تیم ورزشی (مثلاً رئیس فدراسیون ، سرپرست یا پزشک تیم) یا تماشاچیانی که برای دیدار از یک واقعه یا مسابقه ورزشی به مقصدی سفر می کنند .
11- 4-گردش گری درمانی
مردمان بسیاری در سراسر جهان به منظور کسب آرامش و درمان به سفر می روند . این نوع گردش گری از سابقه ای طولانی برخوردار است ، چنان چه در قرون پیش از میلاد شواهدی از سفر گردش گران رومی و یونانی به مناطق دارای چشمه های آب گرم به دست آمده است .
چشمه های آب گرم و آب های معدنی استفاده از لجن درمانی در کنار سواحل دریاها و دریاچه ها ، هوای صاف و پاکیزه مناطق بکر طبیعی کوهستان و به دست آوردن گیاهان دارویی منشاء این سفرها بوده و هستند .
زمینه اقسام طبیعی گردش گری درمانی در ایران به طور گسترده ای در مناطق مختلف جغرافیایی کشور فراهم است . از آب گرم گنو در نزدیکی بندرعباس تا آب های گرم سرعین در شمال غرب کشور و از لجن های دارای خواص درمانی سواحل دریاچه ارومیه تا هوای پاک تا سر قله های غرب زاگرس مناطق مساعد این نوع ازگردش گری درمانی برمبنای طبیعت است . (رنجبریان و همکار ، 1387 ، ص 69)
11- 5-گردش گری انبوه یا تفریحی
بزرگترین بازارگردش گری جهانی را گردش گری انبوه یا تفریحی که اغلب گردش گری تعطیلاتی نیز خوانده شده تشکیل می دهد .
بزرگترین بخش این بازار سواحل دریاها را هدف می گیرد و گاه آن را به گردش گری آفتاب ، ماسه و دریا (سهs ) نیز می شناسند .
بر خلاف انواع دیگر گردش گری که آموزش ، درمان ، ورزش و شناخت مردم و فرهنگ مقاصد هدف آن ها به شمار می رود ، گذران اوقات فراغت ، خارج و فارغ از زندگی معمول اصلی ترین هدف این گروه از گردش گران است . ایشان کمترین ارتباط را با مردم سرزمین مقصد برقرار می کنند . علاقه آن ها بیشتر به لذت بردن از محیط مقصد ، عکاسی از هر چه برایشان جذاب جلوه کند و خرید سوغات و یادگاری است و برای دوره های به نسبت کوتاه مدت در مقاصد مورد نظرشان اقامت می کنند .
در بعد داخلی سفر به سواحل شمال کشور در تابستان یا جزایر قشم و کیش در زمستان و در بعد بین المللی سفر ایرانیان به کشورهای هم جوار نظیر ترکیه ، مسافرت آمریکائیان به هاوایی ، کوبا ، مکزیک و برمودا و نیز سفر اروپائیان و گردش گران غرب به سواحل جنوبی فرانسه و اسپانیا ، شمال آفریقا در مراکش و تونس ، شرق دور آسیا در جاوه و بالی در اندونزی و جزایر فیلیپین و نیز در جنوب آسیا و اقیانوس هند مجمع الجزایر مالدیو و سری لانکا را می توان به عنوان نمونه هایی روشن از یک نوع گردش گری برشمرد . (رنجبریان و همکار ، 1387 ، ص 70)
11- 6-گردش گری نوستالژیک
خاطرات و تجارب ایام گذشته عنصری برانگیزنده برای سفر به مقاصدی است که فرد پیشتر در آن حضور داشته و به نوعی با ذهن و شخصیت او پیوند خورده است . سفر مجدد به چنین سرزمین هایی زنده کننده آن یادها و گاه تسکین دهنده ی آلام انسان است .
بسیاری از اعضاء خانواده شهدای جنگ ایران و عراق و به خصوص فرزندان ایشان به مناطق عملیاتی جنگ در غرب و جنوب کشور سفر می کنند تا یادی از عزیزان خود نمایند .
اشخاصی که دوران تحصیل یا کودکی خود را در شهر یا سرزمینی دیگری گذرانیده اند اغلب سال ها بعد و همراه خانواده خود به آن سرزمین باز می گردند و در کوچه ها و خیابان ها بدنبال خاطرات ایام جوانی خویش می گردند . (رنجبریان و همکار ، 1387 ، ص71 )
11- 7-گردش گری روستایی
در جوامع پیشرفته بخش اعظم جمعیت در شهرها اسکان یافته اند . (به عنوان مثال در ایالات متحده تنها 2 درصد جمعیت در بخش کشاورزی اشتغال دارند) روستا و زندگی روستایی مفهومی دور از ذهن و از طرفی جذاب برای جمعیت شهر نشین به شمار می رود . این موضوع انگیزه اصلی تبدیل شدن روستا به یک مقصد گردش گری قرار می گیرد ؛
– فرهنگ مردم بومی (شامل همه آن چیزی که اسباب تفاوت میان آن ها و جوامع دیگر است نظیر معماری ، گویش ، پوشش ، موسیقی و مراسم ، آداب و سنن و نظایر آن)
– محیطی مناسب ، آرام و دلچسب برای گذران اوقات فراغت و استراحت به دور از آلودگی های مرسوم محیط شهری .
– مشارکت در فعالیت های روستایی . نشستن پای دار قالی ، دوشیدن گاوها ، زراعت ، میوه چینی و برداشت محصول به طور عام نمونه هایی از آن به شمار می روند .
نمونه های فوق حاکی از آن است که گردش گری روستایی نیز هم پوشانی هایی با سایر اقسام گردش گری هم چون طبیعت گردی ، گردش گری قومی و فرهنگی می تواند داشته باشد .
گردش گری روستایی را به واقع باید نوعی ازگردش گری پایدار تلقی کرد . زیرا انتظار می رود که حضورگردش گران به تقویت زندگی روستایی و ارتقای سطح آن و بهبود اوضاع اقتصادی یاری رساند . این نوع گردش گری می تواند حفظ سنت ها و ارزش های کهن روستا و انتقال آن به مردم را نیز به دنبال داشته باشد . (زاهدی ، 1378 ، ص 72)
11- 8-گردش گری قومی
اما گاه گردش گران با هدف مطالعه و بررسی ویژگی ها ، آداب و سنن و روش زندگی یک قوم خاص به مناطق اسکان آن ها سفرمی کنند ، گاه نیز چنین اقوامی ممکن است نوماد یا چادرنشین و کوچ رو باشند . در این موارد گردش گران همراه این عشایر یا قبایل کوچک سفر کرده و با آن ها در طول مسیر زندگی می کنند . بناراین چه این اقوام مقیم یک محل خاص و چه کوچ رو باشند ، گردش گرانی که با هدف شناسای چنین اقوامی به سفر می روند غالباً ناگزیر از اقامت در قبیله یا همراهی آنان برای مدتی از زمان خواهند بود . نمونه های بسیاری از گردش گران اروپایی و آمریکایی در ایران دیده شده اند که مدتی را در میان عشایر و طوایف مختلف نظیر عشایر بختیاری گذرانیده اند و شرح این سفرها به رشته تحریر در آورده اند .
توجه به این نکته البته ضروری است که این جا نیز میان گردش گری قومی و فرهنگی نقاط مشترک بسیاری وجود دارد و گاه نیز در آثار مختلف گردش گری قومی از جمله انواع تحت پوشش گردش گری فرهنگی تلقی شده است . (رنجبریا ، 1378 ، ص72)
11-9- گردش گری شهری
موضوع گردش گری شهری را به سادگی نمی توان ازاقسام دیگر گردش گری به خصوص گردش گری فرهنگی ، تاریخی و کاری جدا کرد . زیرا در بسیاری از موارد محیط مورد بازدید ، استقرار و تفرج گردش گر همان محیطی است که در گردش گری شهری بدان تأکید انجام می پذیرد . حسب تعریف گردش گری شهری را می توان چنین معرفی نمود ؛
جا به جایی و سفر اشخاص به محیط های شهری جز محیط اقامت متعارف آن ها به منظور جمع آوری اطلاعات ، کسب تجربــه و تأمین مجموعه خواسته هایی که سفر به انگیـزه آن ها انجام می پذیرد . این دامنه می تواند بازدید گردش گر را از یک سایت تاریخی (مسجد کبود – تبریز) ، شرکت در یک نمایش گاه تجاری (مرکز دائمی نمایش گاه های بین المللی – تهران) ، حضور در یک همایش علمی (دومین کنگره جغرافی دانان جهان اسلام – تهران) یا بهره جویی و لذت بردن از تفریح در اماکن محیط شهری (تفرج در پارک حاشیه رودخانه ناژوان – اصفهان) و یا حتی تماشای یک بنای مدرن (امپایراستیت – نیویورک یا برج ایفل در پاریس) ، سفر به تهران و حضور در مجموعه ورزشی آزادی برای تشویق تیم فوتبال مورد علاقه یا گردش در باغ وحش مشهد و دیسنی لند پاریس باشد .
سیمای شهرها در عصر جدید به سرعت در حال تحول است ، ساختمان های دیدنی ، تفریحات مدرن ، بازسازی مجموعه های کهن و بافت های قدیمی شهری ، به راه انداختن جشنواره ها و روی داد های متعدد و گسترده در محیط های شهری و سرانجام بهبود شرایط اقامت و تنوع امکانات قابل بهره برداری با سلایق و طیف های درآمدی مختلف سبب شده است که شهر و به خصوص شهرهای بزرگ و مرکزی خود به عنوان یک جاذبه گردش گری برای مردمان بیش از پیش مطرح شوند .
11- 10-گردش گری مذهبی
یکی از قدیمی ترین انواع گردش گری که از جمله بزرگ ترین بخش های بازار سفر نیز به شمار می رود ، گردش گری مذهبی است . مسلمانان چهارده قرن است که همه ساله به منظور انجام فریضه حج و زیارت مرقد پیامبر خاتم از اقصی نقاط جهان به سوی مکه و مدینه رهسپار می شوند . در سال های اخیر جمعیت بجای آورنده مراسم حج تمتع گاه تا سه میلیون نفر در ایام خاص آن رسیده است . در سایر ماه های سال نیز انگیزه زیارت عمره مفرده میلیون ها تن دیگر را به سوی این شهرهای مقدس جذب می نماید .
مؤمنان مسیحی بیش از 20 قرن است که به زیارت زادگاه عیسی مسیح (ع) در بیت اللحم می روند و مرکز مذهبی کاتولیک ها در واتیکان قرن ها است که در کانون توجه گردش گران مذهبی قرار دارد .
میلیون ها تن از هندوان برای بجای آوردن مراسم مذهبی خود و پاک سازی معنوی همه ساله خود را به کرانه های رود گنگ رسانیده و تن به آب مقدس آن می سپارند . شهرهای مقدس براهماپوترا و لهاسا مورد توجه پیروان این مذهب قرار دارد .
در ابعاد کوچک تر اماکن مذهبی مورد توجه دیگری در سراسر جهان علاقه مندان را به جهات معنوی به سوی خود جذب می نمایند . بارگاه ملکوتی امامان شیعه در ایران ، عراق و عربستان سعودی میلیون ها مسلمان مشتاق را راهی سفر می کنند . زیارت آرام گاه های امام زادگان ، بقاع متبرکه ، کلیساها ، کنیسه ها ، آتشکده ها و معابد گوناگون در سراسر جهان انگیزه سفر مذهبی مردمان به شمار می رود . چنین اماکنی گاه خود به عنوان عنصر اصلی جذب گردش گر به یک مقصد عمل می کنند ، (نظیر کعبه) و گردش گری در مقصد مورد نظر حول همین جاذبه شکل گرفته است و گاه جاذبه هایی در مجموعه ای از عناصر جذب کننده گردش گر به یک مقصد هستند .
11- 11-طبیعت گردی
طبیعت گردی یا گردش گری بر مبنای محیط طبیعی از شاخه های بسیار گسترده و نیز به سرعت در حال گسترش گردش گری به شمار می رود . چنان چه پیش بینی می شود رشد این گونه از گردش گری سالیانه تا 6 درصد (5/1 برابر متوسط پیش بینی رشد صنعت گردش گری و 3 برابر متوسط رشد اقتصاد جهانی طی دهه آتی) خواهد بود . زیر گونه های طبیعت گردی به تبع تنوع محیط های طبیعی و انگیزه های بهره مندی از آن بسیار گسترده و پراکنده اند . گردش گری مبتنی بر طبیعت در محیط های بسته ساخته دست بشری (هم چون باغ وحش ها ، باغ های گیاه شناسی ، باغ های پرندگان و آکواریوم ها) در محیط باز طبیعی قابل انجام است . در این گونه از گردش گری هدف گردش گر می تواند شامل لذت جویی از طبیعت بکر ، ماجراجویی ، آموزش ، گذران اوقات فراغت ، تفریح و یا حتی درمان باشد .
میان گردش گری بر مبنای محیط طبیعی و انواع دیگر گردش گری هم پوشانی های متعددی وجود دارد ، چنان چه به عنوان مثال گاه گردش گری ماجراجویانه یا بخش هایی از گردش گری درمانی و نیز گردش گری محیط زیست را زیرمجموعه گردش گری بر مبنای طبیعت دانسته اند .
اینک تنها به منظور شناختی اجمالی ، پاره ای از زیر گونه های گردش گری بر مبنای طبیعت معرفی می شوند ؛
– دریا و محیط آبی ؛ جستجوی صدف و اشیاء دریایی در سواحل ، قایق سواری ، دریانوردی ، حمام آفتاب ، اسکی روی آب ، شنا کردن در سواحل ، موج سواری ، موج سواری روی تخته های بادبان دار .
– ماجراجویانه ؛ غارنوردی ، سورتمه سواری ، پرش از صخره های کنار ساحل ، پایین آمدن از کوه با اسکی ، صحرانوردی با خودروهای مخصوص ، کایت سواری ، دریانوردی در دریاهای یخ زده ، دوچرخه سواری در کوهستان ، کوه نوردی ، پاراگلایدر ، جستجوی مروارید ، سورتمه سواری روی برف ، قایق رانی در رودخانه خروشان ، شترسواری ، سفر سیاحتی در قاره آفریقا
– گردش گری بر مبنای گردآوری چیزی از محیط طبیعی ؛ تمشک چینی ، ماهی گیری ، شکار ، قارچ چینی .
– سلامتی ؛ لجن درمانی ، استفاده از چشمه های آب گرم و معدنی .
– محیط های بسته ؛ آکواریوم ، باغ وحش ، باغ گیاه شناسی ، باغ پرندگان ، باغ پروانه ها ، پارک های حیات وحش .
– گردش گری محیط زیست ؛ تماشای پرندگان ، مشاهده طبیعت ، عکاسی از طبیعت ، آموزش و تحقیق در محیط طبیعی مشاهده ستارگان ، تماشای وال ها
2-1-2-7 سایر گونه‌های گردشگری
بوم گردشگری (اکوتوریسم): گردش در طبیعت با تاکید بر طبیعت جاندار(زیست شناختی)
زمین گردشگری (ژئوتوریسم): گردش در طبیعت با تاکید بر طبیعت بی جان(زمین شناختی)
گردشگری ورزشی : بهمنظورانجامورزشیخاصیامسابقاتبین‌المللی.
گردشگری فضایی: گونه جدیدی در صنعت گردشگری است که فعلاْ توسط آژانس فضایی روسیهو با اعزام داوطلبان به ایستگاه بین‌المللی فضاییآغاز شده است.
گردشگری تفریحی: رایج‌ترین نوع جهانگردی.
گردشگری درمانی: برای بهره‌گیری از آب‌های گرم معدنی یا برای بهره‌گیری از امکانات تشخیصی و درمانی کشورهای دارای این ظرفیت.
گردشگری مذهبی: زیارت و حج و سفرهای دینی بودائیان و هندویان و غیره.
گردشگری بازاری: سفر گردشی به منظور جانبی خرید و فروش کالا.
گردشگری همایشی: برای شرکت در همایش‌ها و بازدید از مناطق.
گردشگری الکترونیک: همان E-Tourism که در بر گیرنده اطلاعات و انجام بخش اعظم سفر به صورت مجازی می‌باشد.
طی چند دهه اخیر اشکال دیگری از توریسم شهرت بیشتری پیدا کرده‌اند. برای نمونه می‌توان به این اشکال اشاره کرد:
« مسافرت ماجراجویی »که درآن از نواحی ناهموار بازدید می‌شود یا ورزش‌های ماجراجویانه مثل کوهنوردی و قدم زدن (پیاده روی) انجام می‌گیرد.
« مسافرت