1-1-18-3-2- مزایا و معایب واکسن های زنده
واکسن های زنده معمولا به صورت مایعات آلانتوئیک فریز شده و خشک شده عرضه می شوند. این مایعات از تخم مرغ های نطفه دار آلوده به ویروس جدا می شوند.این واکسن ها نسبتا ارزان بوده و تجویز آنها آسان است. واکسن های زنده ، ایمنی موضعی را تحریک کرده و حفاظت ایمنی بسیار زیادی ایجاد می کنند. ویروس های واکسن می توانند از پرنده ای که به خوبی واکسینه شده ، به پرندگان واکسینه نشده انتقال یابند.
چندین عیب نیز در این میان وجود دارد.مهمترین آن این است که ویروس واکسن ممکن است ایجاد بیماری کند که بستگی به شرایطی محیطی و عوامل مشکل ساز دیگر دارد. بنابراین استفاده از ملایم ترین ویروس در واکسیناسیون اولیه مهم است.ایمنیت مادری ممکن است از موفقیت واکسیناسیون اولیه با ویروس های زنده ممانعت کند.گر چه توانایی ویروس های واکسن در انتشار در داخل گله ، یک امتیاز محسوب شود ، اما پخش در گله های حساس ، بخصوص گله های مسن می تواند بیماری شدید ایجاد کند. واکسن های زنده در اثر گرما و مواد شیمیایی به راحتی از بین می روند و حتی اگر در زمان تهیه آنها دقت لازم به کار گرفته نشود ، ویروس های آلوده کننده دیگر نیز می توانند به آنها اضافه شوند(Alexander et al., 2008).

1-1-18-4- واکسن های غیر فعال یا کشته
1-1-18-4-1- روش های تولید واکسن کشته یا غیر فعال
برای تولید و تهیه واکسن های کشته و غیر فعال ، معمولا از مایع آلانتوئیک آلوده ای را در معرض بتا پرو پیو لاکتون و یا فرمالین قرار داده و ویروس محتوی آنها کشته شده است. در مرحله بعد با اضافه شدن ماده همراه حامل (ادجوانت ) عمل می کنیم. در واکسن های کشته اولیه از ادجوانت هیدروکسید آلومنیوم استفاده می کردند.ولی توسعه واکسن هایی از دسته امولوسیون روغنی ، باعث پیشرفت در این زمینه شد.واکسن های امولوسیون روغنی مختلف از نظر فرمولاسیون در امولسی فایر (فرمول معلق کننده)، آنتی ژن و نسبت آب به روغن با یکدیگر فرق دارند.امروزه برای این کار بیشتر از روغن های معدنی استفاده می‌شود. امروزه سید های مختلفی از ویروس به منظور تهیه واکسن امولوسیون روغنی به کار می رود که شامل روکین ، اولستر 2c، B1 و لاسوتا و چندین ویروس حاد دیگر است. معیار انتخاب میزان آنتی ژن تولید شده به هنگام رشد ویروس در تخم مرغ های نطفه دار است و ویروس های بیماریزا با تیتر بالا رشد می کنند.بنابر این استفاده از ویروس های حاد یک ریسک قابل اجتناب است.می توان یک یا چندین آنتی ژن را به امولوسیون ویروس نیوکاسل اضافه کرد. همچنین واکسن های دو گانه و یا چند گانه ایجاد شود که شامل ویروس برونشیت عفونی ، ویروس بیماری بورس عفونی ، ویروس سندرم کاهش تخم مرغ و رئو ویروس باشد.واکسن های کشته به سه طریق تزریقی ، داخل عضلانی و زیر جلدی مورد استفاده قرار می گیرد(Alexander et al., 2008).

1-1-18-4-2- مزایا و معایب واکسن های کشته یا غیر فعال
واکسن های کشته نسبت به واکسن های زنده نگهداری آنها راحت تر و ساده تر می باشد.تولید واکسن های کشته گران است و کاربرد مشکلی دارند چون برای اجرای آن نیاز به فرد واکسینه کننده است.هزینه فرد واکسینه کننده با مصرف واکسن های چند گانه تا حدودی تعدیل می شود. واکسن های امولوسیون روغنی هیچ تاثیری از ایمنی مادری نمی پذیرند و به همین دلیل در جوجه های چند روزه می توان از آنها استفاده کرد.کنترل کیفیت واکسن های کشته اغلب مشکل است و اگر روغن های معدنی در اثر تزریق تصادفی وارد بدن فرد واکسینه کننده شود می تواند مشکلات حادی را ایجاد کند.
مزیت عمده واکسن های کشته شامل سطح بسیار پایین واکنش های نامطلوب واکسیناسیون ،قا بلیت استفاده از آنها در موارد ممنوعیت واکسن های زنده ، و یا وجود سطوح بالای آنتی بادی محافظت کننده در یک دوره طولانی که نمی توان از واکسن زنده استفاده کرد ، از واکسن های کشته استفاده می کنیم(Alexander et al., 2001).

1-1-18-5- برنامه واکسیناسیون
برنامه های واکسیناسیون باید توسط برنامه ها و سیاست های دولتی کنترل شوند. این برنامه ها همیشه باید از وضعیت بیماری ، و فاکتور هایی چون فراهم بودن واکسن ها ، ایمنی مادری ، استفاده از واکسن های دیگر ، وجود دیگر ارگانیسم ها ، جمعیت گله ، عمر تخمینی گله ، شرایط جوی و اقلیمی ، توانایی واکسیناتور ، تاریخچه واکسیناسیون قبلی و هزینه در ارتباط باشد.
تعیین زمان واکسیناسیون دقیق گله گوشتی ، به علت وجود آنتی بادی های مادری مشکل می باشد. به دلیل کوتاه بودن دوره زندگی این پرندگان ، در برخی کشور ها که ریسک نیوکاسل پایین تر است ، این گله ها اصلا واکسن نمی شوند. واکسیناسیون در گله های تخم گذار باید بیش از یک بار انجام شود تا ایمنی بدن آنها را در تمام طول زندگی تامین کند. برنامه های کنونی بر مبنای شرایط منطقه ای اجرا می شوند . در بسیاری از کشور ها ، رسوم محلی و یا شرایط مالی موجب واکسیناسیون جزئی ، واکسیناسیون با دفعات زیاد و یا عدم زمان بندی در واکسیناسیون می شود. تمام این ها سبب عوارض مخرب و نا خوشایندی می شوند.مشکلات و فشار هایی که ممکن است بر مرغ داران و یا مزرعه داران کشور های در حال توسعه تحمیل شود می تواند ناشی از وضعیتی باشد که به آن سؤ استفاده واکسن گفته می شود(Alexander et al., 2008).

1-1-18-6- تفسیر پاسخ های واکسن
در مورد ویروس بیماری نیوکاسل پاسخ ایمنی معمولا بر مبنای تیتر بدست آمده در تست HI سنجیده می شود. تنها یک بار واکسیناسیون با ویروس زنده لنتوژنیک در پرندگان حساس پاسخی با تیتر حدود 24 تا 26 ایجاد می کند ، در حالی که همین پاسخ در مورد واکسیناسیون با واکسن های روغنی ، تیتر هایی در حدود 211 و یا بیشتر ی‌د‌هد.پیشگویی تیتر واقعی بدست آمده و ارتباط آن با مقدار و دروه ایمنی برای هر گله و برنامه آن مشکل به نظر می‌رسد(Alexander et al., 2008).

1-1-18-7- واکسیناسیون سایر پرندگان
هر چند که در ابتدا از واکسن های طیور برای واکسیناسیون دیگر پرندگان استفاده می‌شد، ولی پاسخ ایمنی در گونه های مختلف تا حدود زیادی متفاوت است.برای مثال بوقلمون ها معمولا واکنش ضعیفتری نسبت به واکسن نیوکاسل از خود نشان می دهند و به همین دلیل آنها در ابتدا با واکسن لاسوتا و سپس با واکسن های روغنی واکسینه می شوند. هر چند شواهدی وجود دارد که نشان می دهد که واکسن لاسوتا ممکن است واکنش هایی را در مجرای تنفسی ایجاد کند و واکسیناسیون به روش آئروسل ممکن است سبب ایجاد جراحات پاتولوژیک در نای شود.
در حال حاضر ، تحقیقات زیادی بر روی اثر واکسن های زنده و کشته بر روی بوقلمون در حال پیگیری است.مرغ گینه و کبک ها به خوبی با واکسن لاسوتا و امولوسیون روغنی واکسینه می شوند. تحقیقات زیادی بر روی واکسن های مورد استفاده در کبوتر و برنامه استفاده از آنها به خاطر شیوع پانزوتیک این بیماری در 1980 ،در کبوتران انجام شد. واکسیناسیون شتر مرغ ها و سایر شتر مرغ سانان به درستی شناخته نشده است.اما برنامه هایی برای آنها پیشنهاد شد(Alexander et al., 2008).

فصل دوم : روش تحقیق

2-1- روش تحقیق
در این مطالعه 10 فارم مادر گوشتی، دارای شرایط مدیریتی و تغذیه‌ای مشابه انتخاب گردیدند. در طی دوره پرورش برنامه های واکسیناسیون اعمال شده در تمامی گله ها ثبت گردید.
در هریک از فارم ها، 4 هفته پس از اعمال آخرین برنامه واکسیناسیون بر علیه بیماری نیوکاسل جهت بررسی عیار آنتی‌بادی، خونگیری به عمل آمد و پس از ارسال به آزمایشگاه با استفاده از آزمایش‌های HI و ELISA عیار آنتی‌بادی اندازه گیری گردید.

2-1-1-برنامه واکسیناسیون
برنامه واکسیناسیون در سه حالت مختلف در فارم های مختلف انجام پذیرفت که به شرح زیر بود:
برنامه واکسیناسیون در گروه الف: (فارم های 1، 2 و 3)
سن واکسن مورد استفاده
10 روزگی تزریقی ND+AI،
قطره چشمی کلون برونشیت
17 روزگی گامبرو آشامیدنی
22 روزگی کلون برونشیت آشامیدنی
25 روزگی گامبرو آشامیدنی
45 روزگی کلون برونشیت آشامیدنی
65 روزگی Avinew
80 روزگی لارنگوتراکئیت قطره چشمی
90 روزگی کلون برونشیت
100 روزگی تزریقی دوگانه ND+AI،
کوریزا،
آبله،
رئوویروس کشته
120 روزگی کلون برونشیت آشامیدنی
130 روزگی چهارگانه ND+AI+EDS+Coryza،
آنفلوانزا،
دوگانه کشته Reo+ IBD

برنامه واکسیناسیون در گروه ب: (فارم های 4، 5 و 6)
سن واکسن مورد استفاده
10 روزگی تزریقی ND+AI،
قطره چشمی کلون برونشیت
17 روزگی گامبرو آشامیدنی
22 روزگی کلون برونشیت آشامیدنی
25 روزگی گامبرو آشامیدنی
45 روزگی کلون برونشیت آشامیدنی
65 روزگی B1 وترینا
75 روزگی لارنگوتراکئیت قطره چشمی
85 روزگی کلون برونشیت
100 روزگی تزریقی دوگانه ND+AI،
کوریزا،
آبله،
رئوویروس کشته
117 روزگی کلون برونشیت آشامیدنی
130 روزگی چهارگانه ND+AI+EDS+Coryza،
آنفلوانزا،
دوگانه کشته Reo+ IBD

برنامه واکسیناسیون در گروه ج: (فارم‌های 7، 8، 9 و 10)
سن واکسن مورد استفاده
10 روزگی تزریقی ND+AI،
قطره چشمی کلون برونشیت
17 روزگی گامبرو آشامیدنی
22 روزگی کلون برونشیت آشامیدنی
25 روزگی گامبرو آشامیدنی
45 روزگی کلون برونشیت آشامیدنی
65 روزگی B1 وترینا
80 روزگی لارنگوتراکئیت قطره چشمی
90 روزگی کلون برونشیت
100 روزگی تزریقی دوگانه ND+AI،
کوریزا،
آبله،
رئوویروس کشته
120 روزگی کلون برونشیت آشامیدنی
130 روزگی چهارگانه ND+AI+EDS+Coryza،
آنفلوانزا،
دوگانه کشته Reo+ IBD

2-2-آزمایش ELISA
آزمایش الایزا روش ساده ای برای بررسی تعداد زیاد نمونه در مدت زمان کوتاه می باشد. اساس این آزمایش مشابه سایر آزمایش ها است، بدین معنی که سرم را از لحاظ حضور آنتی بادی اختصاصی بر علیه بیماری‌ها بررسی می‌کند. در این روش عامل بیماریزای نشان دار شده با یک ماده رنگی با نمونه سرمی مخلوط می شود . زمانیکه آنتی بادی به عامل بیماری‌زا متصل میشود ماده رنگی تغییر رنگ می دهد، هر چقدر رنگ تولید شده تیره تر باشد نشان دهنده تیتر بالای آنتی بادی در سرم است .
نتایج این تست ها بصورت تیتر متوسط هندسی GMT و درصد CV گزارش می شود که اگر درصد CV، حاصله کمتر از 40 باشد، تیتر بدست آمده عالی و اگر بین 60-40 % باشد تیتر خوب و بیشتر از60 % باشد تیتر حاصله ضعیف بوده و نیاز به بهبود دارد. در صورتیکه درصد CV کمتر از 60% باشد، از معیار Mean برای تفسیر نمونه ها استفاده می کنیم. ولی اگر درصد CV بالای 60 درصد باشد از معیار GMT برای تفسیر بهره می گیریم. در مورد اکثر بیماریهای طیور %CV پس از تجویز صحیح واکسن‌های کشته بایستی کمتر از 40% باشد و در مورد واکسن‌های زنده، %CV بایستی کمتر از 60% باشد. در مورد استفاده از واکسن‌های زنده برای واکسیناسیون ابتدایی تغییر تیتر سرمی بسیار مهمتر از %CV می باشد.
GMT، معیاری است که تعداد پرنده ها با یک تیتر خاص و نیز تک تک پرنده ها را مدنظر می گیرد این کار باعث می شود که اثر گذاری پرنده هایی که تیتر خیلی پایین و یا خیلی بالایی دارد از بین برود و به نظر می رسد که این طرز گزارش صحیح‌تر از گزارش بصورت میانگین باشد.
روش کار آزمایش الایزا بدین صورت است که 2-3 ساعت قبل از کار باید کیت الایزای مربوطه را ازیخچال درآورده و در محیط اتاق قرار دهیم و بعد استفاده کنیم. در ابتدا سرم نمونه ها را که جدا کرده بودیم در یک پلیت 96 خانه ته صاف جهت رقیق سازی 1میلی لیتر از رقیق کننده را به پلیت اضافه می کنیم و سپس 2 میکرولیتر از سرم مورد آزمایش را به پلیت رقت سازی اضافه می کنیم تا رقت 1:500 تهیه شود، لازم بذکر است که کنترلها رقیق سازی نمی شود. سپس 1/0 میلی لیتر از کنترل منفی را به گوده های A1 و A2 می افزائیم و 1/0 میلی لیتر از کنترل مثبت را نیز به گوده های A3 و A4 اضافه می‌کنیم. در مرحله بعدی 100 میکرولیتر از سرم رقت سازی شده مورد آزمایش به پلیت اضافه می کنیم. سپس بمدت 30 دقیقه در دمای اتاق انکوبه نموده و بعد از آن هر گوده را با 350 میکرولیتر 3 تا 5 بار با آب دیونیزه شده شستشو می‌دهیم و سپس کاملاً آسپیره می‌کنیم. سپس 100 میکرولیتر کونژوگه به هر یک از گوده ها اضافه می کنیم و 30 دقیقه در دمای اتاق انکوبه نموده و مجدداً هر گوده را با 350 میکرولیتر آب دیونیزه 3 تا 5 بار شستشو می‌دهیم. بعد از این مرحله 100 میکرولیتر سوبسترای TMB به هر گوده اضافه می‌کنیم و 15دقیقه در دمای اتاق انکوبه می کنیم و سپس 100میکرولیتر محلول stop را به هر گوده اضافه می‌کنیم و بعداً گوده‌ها را در دستگاه Reader الایزا گذاشته و در نهایت نتایج میزان جذب نوری در طول موجب nm 650 با استفاده از نرم افزار XChek قرائت نموده، و اطلاعات مربوطه را توسط دستگاه ثبت کرده و این اطلاعات که از 3 گروه در مراحل مختلف خونگیری بود را ثبت و بایگانی نمودیم.

2-3-آزمایش HI
بسیاری از ویروس‌ها‌ی انسانی و حیوانی قادر هستنند با چسبیدن به گیرنده‌هایی که روی گلبول‌های قرمز وجود دارند ، موجب آگلوتیناسیون آن‌ها شوند. این حالت اساس