حلول در آن، در یکی از طبقات شش¬گانه قرار می¬گیرند. طبقات یک تا شش به ترتیب معرف آب خوب، قابل قبول، متوسط، نامناسب، کاملاً نامطبوع و غیر قابل شرب می¬باشند (Todd, 2005). جهت بررسی قابلیت شرب منابع آب زیرزمینی، تک تک نمونه¬ها در هر دو دوره با استفاده از نمودار شولر مورد سنجش قرار گرفتند و نتایج بر حسب درصد در جداول 3-12 و 3-13 برای دو دوره نمونه¬برداری گردآوری شده است. همانطور که در جداول مشخص است، آب¬های زیرزمینی منطقه از لحاظ شرب تقریباً در طبقه خوب تا نامناسب قرار دارند. درصد هر کلاس¬های شولر در آبان ماه 89 به ترتیب شامل24/63 درصد خوب، 08/20 درصد قابل قبول، 25/10درصد متوسط، 41/3درصد نامناسب،1/1درصد کاملاً نامطبوع و 3/1 درصد غیر قابل شرب می¬باشند. برای نیمه دوم سال آبی (خرداد 90)، 7/60 درصد خوب، 8/18درصد قابل قبول، 3/13درصد متوسط، 7/4درصد نامناسب، 85/0درصد کاملا نامطبوع و 3/1درصد غیر قابل شرب می¬باشند. چنین مشخصاتی نشان می¬دهد که در اواخر دوره تر، به علت تغذیه آب زیرزمینی، کیفیت آب از نظر شرب بهبود پیدا می کند. مهم¬ترین عامل تنزل کیفیت آب در بعضی از مناطق که در طبقه نامناسب و کاملاً نامطبوع قرار گرفته¬اند، میزان pH آب می¬باشد. pH و TDS مهم¬ترین عومل تاثیر گذار در کیفیت آب در هر دو دوره می¬باشند.

طبقه بندی آب TDS TH PH Na Cl SO4
خوب 56.41 53.85 56.41 64.1 79.49 56.41
قابل قبول 28.21 25.64 7.69 23.08 7.69 20.51
متوسط 7.69 15.38 23.08 5.13 10.26 17.95
نامناسب 7.69 5.13 2.56 7.69 2.56 2.56
کاملاً نامطبوع 0 0 2.56 0 0 2.56
غیر قابل شرب 0 0 7.7 0 0 0
شکل 3-7 نمودار شولر آبهای زیرزمینی دشت کمیجان در ماه آبی خرداد 90

جدول 3-12 طبقه بندی آبهای زیرزمینی دشت کمیجان از نظر شرب با استفده از نمودار شولر ماه آبی خرداد 90

شکل 3-8 نمودار شولر آبهای زیرزمینی دشت کمیجان در ماه آبی آبان 89
طبقه بندی آب TDS TH PH Na Cl SO4
خوب 61.54 56.41 58.97 69.23 79.49 53.85
قابل قبول 25.64 23.08 12.82 20.51 12.82 25.64
متوسط 7.69 15.38 10.26 5.13 5.13 17.95
نامناسب 5.13 5.13 2.56 5.13 2.56 0
کاملاً نامطبوع 0 0 7.69 0 0 2.56
غیر قابل شرب 0 0 7.7 0 0 0

جدول 3-13 طبقه بندی آبهای زیرزمینی دشت کمیجان از نظر شرب با استفاده از نمودار شولر ماه آبی آبان 89

3-6-1-1-2- طبقه بندی آب برای مصارف کشاورزی
استانداردهای کیفی آب آبیاری بر اساس سه عامل زیر بنیان¬گذاری شده است(Karanth, 2001):
1- غلظت کل نمک¬های محلول درآب، این غلظت از طریق اعمال اسمزی بر روی محصول اثر می¬گذارد.
2- غلظت یون¬های ویژه (مثل بور) که ممکن است برای گیاهان سمی بوده و یا اینکه اثر نامطلوبی بر روی کیفیت محصول داشته باشند.
3- غلظت کاتیون¬ها (مثل سدیم) که با پراکندگی در خاک، ساختمان خاک را تخریب و از مقدار نفوذ آب می¬کاهد.
برای طبقه¬بندی آب زیرزمینی دشت کمیجان برای مصرف کشاورزی از نمودار ویلکوکس استفاده شده است (شکل3-9 و3-10). اساس این طبقه¬بندی میزان هدایت الکتریکی (EC) و نسبت جذب سدیم (SAR ) می¬باشد:

رابطه¬ی (3-2) SAR=Na/√(((Ca+Mg))/2)
غلظت کاتیون¬ها بر حسب میلی¬اکی¬والان در لیتر بیان می¬شود. میزان هدایت الکتریکی (EC)، نشانگر خطر شوری و نسبت جذب سدیم (SAR)، بیانگر خطر سدیم است. خطر سدیم و خطر شوری دو معیار مهم در طبقه¬بندی آب¬های آبیاری می¬باشند. خلاصه طبقه¬بندی ویلکوکس و کلاس¬های مختلف آب در جداول( 3-14-الف و3-14-ب) ارائه شده است. غلظت زیاد نمک در آب باعث شوری خاک و مقدار زیاد سدیم به تولید خاک قلیایی همراه با کمبود کلسیم خاک و نهایتاً نفوذناپذیر شدن خاک¬های منطقه و کاهش محصولات می¬شود. لذا در مصارف کشاورزی، آب با SAR کم توصیه می¬شود، زیرا به ازای مقدار معینی از کاتیون سدیم، افزایش کاتیون کلسیم و منیزیم آب منجر به قابلیت جذب سدیم توسط خاک شده و در نتیجه زیان آن برای گیاه کمتر می¬شود. علاوه بر این خطر بی¬کربنات از دیگر استانداردهای آب آبیاری است که با نمایه کربنات سدیم باقی¬مانده (RSC ) نشان داده می¬شود. غلظت زیاد بی¬کربنات در آب زیرزمینی می¬تواند رشد گیاهان را مختل نموده و منجر به رسوب کلسیت، کاهش نفوذپذیری خاک، پایین آوردن نرخ نفوذ و افزایش فرسایش خاک شود. خطر RSC به وسیله رابطه¬ زیر محاسبه می-گردد(Karanth, 2001).
رابطه (3-3) (〖Mg〗^(+2) +〖Ca〗^(+2)) – ( 〖CO〗_3^(-2) + RSC=(HCO_3^-
غلظت یون¬ها بر حسب میلی¬اکی¬والان بر لیتر می¬باشد. نتایج در جداول 3-15و 3-16نشان داده شده است. آب¬های دارای مقادیر RSC کمتر از epm25/1 برای آبیاری مناسب هستند. در حالیکه آب¬های دارای مقادیر RSC بیش از epm 5/2 برای آبیاری نامناسب هستند. مهم¬ترین ویژگی¬های آب آبیاری علاوه بر شوری نسبت یون سدیم به یون¬های کلسیم و منیزیم در آن است. بالا بودن میزان سدیم نسبت به دیگر کاتیون¬های محلول در آب موجب شوره¬زایی و سختی خاک خواهد شد. متداول¬ترین روش طبقه¬بندی آب از نظر کشاورزی استفاده از نمودار ویلکوکس است. هر نمونه آب بسته به میزان هدایت الکتریکی نسبت به جذب سدیم (SAR) در یکی از 16 کلاس آبیاری قرار می¬گیرند. چنانچه شوری آب بیش از 500 میکروزیمنس بر سانتی¬متر و نسبت جذب سدیم بیش از 30 باشد نمونه خارج از نمودار قرار می¬گیرد. در این حالت برای کشاورزی مناسب نخواهد بود(Tadd, 2005). بر اساس جداول 3-12 و3-13 کیفیت آب منطقه برای کشاورزی و نتایج بدست آمده طبقه¬بندی می¬شود.

شکل 3-9 نمودار ویلکوکس دشت کمیجان درماه آبی آبان 89

شکل 3-10 نمودار ویلکوکس دشت کمیجان در ماه آبی خرداد 90

جدول 3-14طبقه بندی آبهای زیرزمینی دشت کمیجان برای مصارف کشاورزی درماه آبی آّبان 89
ردیف محل نمونه‌برداری علامت اختصاری SAR EC کلاس آب کیفیت آب برای کشاورزی
1 اسفندان KB1 2.12 917 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
2 انار KB2 1.04 512 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
3 آق تپه KB3 3.81 1762 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
4 تو تل KB4 1.93 588 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
5 جوشیروان KB5 1.27 706 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
6 چزان KB6 0.76 442 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
7 چلبی 1 KB7 1.12 505 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
8 چلبی 2 KB8 1.62 748 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
9 خماجین KB9 3.92 1817 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
10 دره سبز KB10 0.88 582 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
11 دوراهی عبدالرحیم KB11 2.23 852 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
12 سمقاور KB12 1.76 504 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
13 علی آباد KB13 1.49 680 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
14 علی آباد -گرماب KB14 1.45 466 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
15 عیسی آباد KB15 2.54 1640 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
16 غینرجه KB16 1.26 435 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
17 فامرین KB17 3.58 1648 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
18 فضل آباد KB18 1.18 593 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
19 فوران KB19 1.65 684 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
20 فیروز آباد KB20 2.99 1619 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
21 کرت خورد KB21 2.65 814 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
22 کلوان KB22 2.43 988 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
23 شرب کمیجان KB23 1.64 636 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
24 کوت آباد KB24 0.71 613 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
25 نیک ملک KB25 2.7 812 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
26 امام زاده دهجال KB26 2.53 1088 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
27 خیر آباد KB27 2.51 1740 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
28 مهاجر آباد KB28 7.58 6470 C4-S3 خیلی شور – برای کشاورزی نامناسب
29 کوزره 1 KB29 3.8 3290 C4-S2 خیلی شور – برای کشاورزی نامناسب
30 کوزره 2 KB30 3.75 2190 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
31 قاسم آباد KB31 2.69 1824 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
32 مجید اباد KB32 2.26 822 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
33 چیزان KB33 1.15 519 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
34 غینرجه KB34 2.18 785 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
35 ابراهیم آباد KB35 2.39 829 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
36 شرب فامرین KB36 2.46 1183 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
37 میلاجرد 1 KB37 2.24 904 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
38 میلاجرد 2 KB38 7.19 3990 C4-S2 خیلی شور – برای کشاورزی نامناسب
39 سبز آباد KB39 4.13 2640 C4-S2 خیلی شور – برای کشاورزی نامناسب

جدول 3-15 طبقه بندی آبهای زیرزمینی دشت کمیجان برای مصارف کشاورزی در ماه آبی خرداد 90
ردیف محل نمونه‌برداری علامت اختصاری SAR EC کلاس آب کیفیت آب برای کشاورزی
1 اسفندان KA1 1.91 804 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
2 انار KA2 1.23 592 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
3 آق تپه KA3 4.09 1769 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
4 تو تل KA4 1.9 608 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
5 جوشیروان KA5 1.18 796 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
6 چزان KA6 1.75 541 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
7 چلبی 1 KA7 1.02 652 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
8 چلبی 2 KA8 1.42 600 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
9 خماجین KA9 3.92 1804 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
10 دره سبز KA10 0.75 559 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
11 دوراهی عبدالرحیم KA11 2.69 1263 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
12 سمقاور KA12 1.66 498 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
13 علی آباد KA13 1.47 684 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
14 علی آباد -گرماب KA14 1.36 448 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
15 عیسی آباد KA15 2.29 1416 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
16 غینرجه KA16 1.15 448 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
17 فامرین KA17 3.69 1760 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
18 فضل آباد KA18 1.13 575 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
19 فوران KA19 1.53 647 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
20 فیروز آباد KA20 3.01 1605 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
21 کرت خورد KA21 2.43 778 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
22 کلوان KA22 2.43 1017 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
23 شرب کمیجان KA23 1.82 755 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
24 کوت آباد KA24 0.53 565 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
25 نیک ملک KA25 2.66 817 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
26 امام زاده دهجال KA26 2.59 1090 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
27 خیر آباد KA27 2.59 1734 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
28 مهاجر آباد KA28 6.82 7100 C4-S3 خیلی شور – برای کشاورزی نامناسب
29 کوزره 1 KA29 3.76 3230 C4-S2 خیلی شور – برای کشاورزی نامناسب
30 کوزره 2 KA30 3.71 2250 C4-S1 خیلی شور – برای کشاورزی نامناسب
31 قاسم آباد KA31 2.52 1719 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
32 مجید اباد KA32 2.08 729 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
33 چیزان KA33 1.17 533 C2-S1 کمی شور – مناسب برای کشاورزی
34 غینرجه KA34 2.35 791 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
35 ابراهیم آباد KA35 2.44 842 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
36 شرب فامرین KA36 2.69 1208 C3-S1 شور – قابل استفاده برای کشاورزی
37 میلاجرد 1 KA37 9.47 4430 C4-S3 خیلی شور – برای کشاورزی نامناسب
38 میلاجرد 2 KA38 7.01 4110 C4-S2 خیلی شور – برای کشاورزی نامناسب
39 سبز آباد KA39 5.06 3390 C4-S2 خیلی شور – برای کشاورزی نامناسب

جدول 3-16- الف درصد کلاس¬های آب برای مصارف کشاورزی دشت کمیجان در ماه آبی خرداد 90
C1 C2 C3 C4
S1 S2 S3 S4 S1 S2 S3 S4 S1 S2 S3 S4 S1 S2 S3 S4
0 0 0 0 38.46 0 0 0 46.15 0 0 0 2.56 7.69 5.13 0

جدول 3-16- ب درصد کلاس¬های آب برای مصارف کشاورزی دشت کمیجان در ماه آبی آبان 89
C1 C2 C3 C4
S1 S2 S3 S4 S1 S2 S3 S4 S1 S2 S3 S4 S1 S2 S3 S4
0 0 0 0 41.03 0 0 0 48.72 0 0 0 0 7.69 2.56 0

جدول 3-17 کیفیت آب زیرزمینی دشت کمیجان برای کشاورزی بر حسب RSC ماه آبی آبان 89
محل نمونه برداری SAR Na% کیفیت بر اساس Na% RSC کیفیت بر اساس RSC
اسفندان 2.12 39.26 خوب -2.52 مناسب
انار 1.04 28.57 خوب -1.18 مناسب
آق تپه 3.81 47.16 قابل قبول -5.71 مناسب
تو تل 1.93 43.07 قاب