د شماره ملک یا املاک مورد تحدید و مشخصات آنها و روز تعیین حدود ذکر شود و تقاضا کنندگان ثبت و مجاورین آنها برای آن روز ، احضار شوند و فاصله بین تاریخ انتشار آگهی تا روز تعیین حدود با توجه به ماده مذکور و ماده 67 آیین نامه ق.ث، نباید از بیست روز کمتر و از شصت روز بیشتر باشد. تعیین حداقل و حداکثر فاصله برای این است که اگر فاصله بیش از شصت روز باشد غالبأ فراموش می شود ، و لااقل بیست روز فرصت داده می شود که احضار شوندگان بتوانن در محل حاضر شوند .(همان)
گفتار چهارم-زمان انتشار آگهی تحدیدی:
آگهی تحدیدی منتشر نخواهد شد، مگر پس از نشر اولین «آگهی نوبتی»، (ماده 66 آیین نامه ق.ث)
با توجه به ماده 66 آیین نامه، پس از انتشار اولین آگهی نوبتی – حتی قبل از انتشار نوبت دوم و قبل از انقضاء مدت اعتراض بر ثبت انتشار آگهی تحدیدی جایز است.
تقابل ماده 66 آیین نامه با تبصره الحاقی ماده 20 ق.ث – مصوب 20/2/56- :
قبل از الحاق تبصره ماده 20 ق.ث، ماده 66 آیین نامه فاقد اشکال بود و حقی را ضایع نمی‌کرد؛ اما پس از الحاق تبصره مذکور، که مقرر می‌دارد: «اعتراض غیر مجاور، نسبت به حد ملک مورد تقاضای ثبت، رد و یا بی اثر اعلام می‌شود»، موجب تضییع حقوق اشخاص می‌شود، که توضیح آن ذیلاً می‌آید:
فرض کنید کسی تقاضای ثبت ملکی را نموده، و مالک واقعی بر آن اعتراض کرده است؛ و این معترض، ملک دیگری در مجاورت ملک مورد اعتراض ندارد، حال اگر اداره ثبت، بر طبق ماده 66 آیین نامه عمل کند و منتظر معلوم شدن نتیجه اعتراض بر ثبت نماند، صورت مجلس تحدید حدود، با حدود اظهار شده از طرف متقاضی ثبت یا مجاوران تنظیم می‌شود، و این حدود ممکن است با حدود واقعیِ ملکی که مورد اعتراض مالک واقعی می‌باشد مغایرت و اختلاف داشته باشد. اما چون مالک واقعیِ معترض بر ثبت، ملکی در مجاورت این ملک ندارد، نمی‌تواند موقع تحدید حدود، بر حدود اظهار شده اعتراض کند و در نتیجه،ملک مورد تقاضای ثبت با حدود غیر واقعی، تحدید می‌شود و حدود مذکور قطعیت می‌یابد، و حق اعتراض مالک واقعی که ممکن است حکم نهایی هم در اعتراض بر ثبت، به سودِ او صادر گردد ضایع می‌شود. و راهی نیز برای او در راستای احقاق حق و تحدید ملک با حدود واقعی، باقی نمی‌ماند. (همان: 35-33)
الحاق تبصره به ماده 20 ق.ث، به منظور اسقاط حق این قبیل اشخاص نبوده و برای جلوگیری از اعتراضات واهی که موجب اطاله جریان ثبت می‌شود بوده است، لذا اداره ثبت در حال حاضر باید وقتی اقدام به انتشار آگهی ماده 14 [آگهی تحدیدی] نماید که یا مدت اعتراض بر ثبت، مقتضی شده و اعتراضی نسبت به تقاضای ثبت نرسیده باشد؛ و یا در صورت وصول اعتراض حکم نهایی در آن مورد صادر شده باشد. و این امر با ماده 66 مخالف نخواهد بود؛ زیرا ماده مذکور، اداره ثبت را مکلف به انتشار آگهی تحدیدی پس از انتشار نوبت اول آگهی نوبت نکرده بلکه از انتشار آن قبل از آگهی نوبتی منع کرده است. (همان)

موارد عدم لزوم انتشار آگهی نوبتی و تحدیدی
(مواردی که ثبت ملک و تحدید، بدون انتشار آگهی‌های مذکور به عمل می‌آید.)
موارد عدم انتشار آگهی نوبتی موارد عدم انتشار آگهی تحدیدی
الف)طبق ماده 42 (الحاقی 18/10/51) ق.ث: «نسبت به املاک مجهول المالک و املاکی که درباره آنها تقاضای ثبت نرسیده است و در اجرای قانون اصلاحات اراضی به زارعان واگذار شده یا بشود، احتیاج به درخواست ثبت از طرفِ منتقل‌الیه ندارد.
ثبت محل، مکلف است بر طبق انتقالاتی که واقع شده یا می‌شود پرونده‌ای به نام هر یک از خریداران، تشکیل داده و اعم از اینکه: ملک بطور مشاع یا مفروز به زارع منتقل شده باشد، بدون انتشار آگهی‌های نوبتی، حصه متصرفی زارع را تحدید و به صدور سند مالکیت آن اقدام نماید.»
ب)طبق ماده 104 مکرر (الحاقی مصوب 1324) آیین‌نامه ق.ث «اگر بین مالک عرصه که دارای سند مالکیت است و شخص دیگری که به موجب سند رسمی قراردادی برای احداث اعیان در آن ملک منعقد می‌شود و طرف قرارداد، اعیانی در آن احداث کند و سند مالکیت بخواهد بدون انتشار آگهی نوبتی، سند مالکیت صادر می‌شود.» الف)طبق تبصره ماده 15 (اصلاحی 18/10/51) ق.ث، و ماده 17 آیین نامه اجرایی رسیدگی اسناد مالکیت معارض و هیات نظارت و شورای عالی (مصوب 16/2/52): «هرگاه حدود مجاورین از لحاظ عملیات ثبتی، تثبیت و معین باشد؛ یعنی مدت اعتراض به آنها گذشته و اعتراض نرسیده باشد، یا در صورت اعتراض، تکلیف آن به موجب حکم نهایی، روشن شده و یا معترض از اعتراض خود صرفنظر و آن را استرداد کرده باشد، تحدید حدود، بدون انتشار آگهی تحدیدی به عمل می‌آید.
ب)در صورتی که یک یا چند ملک مورد تحدید از اموال عمومی مربوط به دولت و شهرداری و یا حریم قانونی آنها باشد، حداقل بیست روز قبل از وقت تعیین حدود، اخطاری به مراجع ذیربط ابلاغ و ضمن تذکر تاریخ تحدید، اعلام می‌شود که حضور به هم نرساندن، مانع تحدید نخواهد بود؛ بنابراین انتشار آگهی تحدیدی فقط در مواردی لازم است که حدود مجاورین ملک مورد تحدید، تثبیت و قطعی نشده باشد.
همچنین طبق ماده 76 آیین نامه ق.ث، در صورتی که بتوان از روی حدود املاک مجاور، حدود ملکی را تعیین نمود، تجدید آگهی تحدیدی و اخذ دو برابر حق الثبت، مورد نخواهد داشت.
ج)در مورد تحدید حدود اعیان احداث شده در زمین دارای سند مالکیت به اذن مالک زمین، طبق ماده 104 آیین‌نامه ق.ث، انتشار آگهی تحدیدی به عمل نمی‌آید.
مواد انتشار آگهی الصاقی برای عملیات تحدید :
بعضاً برای تحدید، انتشار آگهی در روزنامه، لازم نیست؛ و الصاق آگهی در محل کافی است. مطابق ماده 144 ق.ث: با اجرای مقررات اصلاحات اراضی نسبت به هر ملک، تحدید مواد زیر، فقط با انتنشار آگهی الصاقی انجام می‌گیرد:
1) قطعات مورد تصرف زارعین.
2) و یا سهم اختصاصی مالک در صورت تقسیم
3) و یا مستثنیات قانون اصلاحات اراضی
لازم به ذکر است که مطابق ماده فوق انتشار آگهی الصاق مذکور، پس از استعلام از اداره تعاون و امور روستاهای محل انجام می‌گیرد. در ضمن ، مطابق ماده 19 آیین‌نامه اجرایی رسیدگی اسناد مالکیت معارض و هیات نظارت و شورای عالی،‌فاصله بین انتشار الصاقی و عملیات تحدیدی، نباید کمتر از بیست و بیشتر از شصت روز باشد.
عملیات تحدید، و تعیین حقوق ارتفاقی :
ابتدا لازم است به ماده 68 آیین نامه ق.ث (اصلاحی مصوب 8/11/80) توجه کنیم، که مقرر می‌دارد: «عملیات تحدید با رعایت مواد 14 و 15 ق.ث؛ توسط نماینده اداره ثبت به اتفاق یک نفر نقشه‌بردار ثبت، انجام خواهد شد. املاک و اراضی که قبلاً بدون نقشه کامل،‌تحدید شده، در صورتی که منجر به ثبت در دفتر املاک نگردیده باشد نقشه ملک، طبق صورت مجلس تحدیدی بطور صحیح، ترسیم شود.»
و نیز مطابق ماده 14 ق.ث: «تحدید املاک واقعه در هر ناحیه متدرجاً به ترتیب نمره املاک، مطابق نظامنامه [آیین نامه] وزارت عدلیه [دادگستری] به عمل می‌آید: و تقاضا کنندگان ثبت و مجاورین برای تحدید به وسیله اعلان،‌حاضر می‌شوند. این اعلان، لااقل 20 روز قبل از تحدید یک مرتبه در جراید منتشر می‌شود، به علاوه مطابق نظامنامه وزارت عدلیه، در محل نیز اعلانی منتشر خواهد شد.
در ادامه مطابق ماده 15 ق.ث و تبصره ذیل آن، و تبصره 1 ماده 144 ق.ث؛ و نیز مواد 69، 70، 71، 76 و 78 آیین‌نامه و ق.ث و نیز ماده 17 آیین نامه اجرایی و رسیدگی اسناد مالکیت معارض و هیات نظارت و شورای عالی حالتهای متصور است که در جدول ذیل می‌آید:

حالات تحدید و تعیین حقوق ارتفاقی
شماره حالتها حکم
1 اگر تقاضا کننده یا نماینده‌اش در موقع تحدید، حاضر نباشد ملک مورد تقاضا، با حدود اظهار شده از طرف مجاورین، تحدید خواهد شد.
2 اگر تقاضا کننده و یا نماینده‌اش و مجاورین، هیچ یک حاضر نباشند (دو فرض متصور است) فرض اول- آنکه حدود مجاورین از لحاظ عملیات ثبتی، قطعی و تثبیت شده باشد، در این صورت، حدود ملک با تبعیت از حدود مجاورین تعیین خواهد شد. و اگر یک یا چند حد ملک مورد تحدید از اموال عمومی مربوط به دولت و شهرداری و یا حریم قانونی آنها باشد، حداقل 20 روز قبل، باید به اداره مربوطه اطلاع داده شود که نماینده خود را برای حضور در موقع تحدید، اعزام کند. حضور بهم نرساندن نماینده مزبور، مانع انجام تحدید نخواهد بود.
فرض دوم- آنکه حدود مجاورین، قبلاً تثبیت و قطعی نشده باشد: در این صورت تحدید انجام نمی‌شود، و مراتب صورت مجلس می‌گردد و آگهی تحدید، نسبت به آن ملک تجدید نمی‌گردد؛ و اگر برای مرتبه دوم نیز تقاضا کننده و مجاورین، هیچ یک حاضر نشدند و تحدید به عمل نیامد، حق الثبت ملک، دو برابر اخذ خواهد شد.

اگر تقاضا کننده یا نماینده اش ، ونیز مجاورین در موقع تحدید ، حضور دارند، یا اینکه تقاضا کننده یا نماینده اش، حضور دارند ، اما مجاورین حضور ندارند ـــــــــ حدود ملک ،برابر اظهار تقاضاکننده یا نماینده اش ، تعیین و در صورت مجلس نوشته میشود، و تقاضاکننده ثبت در موقع تعیین حدود ، فقط ابنیه و اجزایی را می تواند معرفی کند که داخل در حدود مندرجه در اظهارنامه باشد . و مأمور ثبت وقتی اظهارات تقاضاکننده یا نماینده او را معتبر می داند که تصرفات او در قسمت معرفی شده محرز باشد و اگر تصرف مالک در قسمت های معرفی شده محرز نباشد از تعیین حدود خودداری خواهد کرد و مراتب را به اداره متبوع گزارش خواهد داد.
5 در مورد تعیین حدود قطعاتی که در اصلاحات ارضی به زارعین واگذار و یا سهم اختصاصی مالک قرار داده می شود ( در غیبت مالک و مجاورین) ــــــــــ تحدید به معرفی معتمدین و مطلعین نیز انجام می شود ، یعنی در غیبت مالک و مجاورین با استفاده از اظهارات مطلعین محلی ، تعیین حدود به عمل می آید.

مبحث یازدهم-وظایف مالکان نسبت به عملیات مقدماتی ثبت عمومی :
از زمان انتشار نوبت اول آگهی ماده 10 ق.ث [آگهی مقدماتی] تکلیف اشخاص در خصوص تقاضای ثبت املاک شروع می‌شود، به شرح زیر: بر طبق ماده 11 اصلاحی ق.ث، از تاریخ انتشار اولین آگهی مذکور در ماده 10، تا شصت روز باید متصرفین به عنوان مالکیت و اشخاص مذکور در دو ماده 27 و 32 آن قانون با تکمیل اظهارنامه و تسلیم آن به اداره ثبت محل، درخواست ثبت کنند.
در عبارت فوق، به سه مطلب اشاره شده است:
1) کسانی که حق درخواست ثبت دارند
2) مهلت یا مدت درخواست ثبت
3) نحوه درخواست ثبت
کسانی که حق درخواست ثبت دارند :
1) متصرفین املاک، به عنوان مالکیت
2) انتقال دهندگان املاک با حق استرداد
3) متولیان موقوفات
4) اداره اوقاف در مورد موقوفاتی که متولی خاص ندارد و یا متولی موقوفه عام المنفعه، ظرف 30 روز درخواست ثبت نکرده است و همچنین در مورد املاکی که بطور دائم یا به مدت 18 سال یا بیشتر مورد نذر یا وصیت یا حبس شده و برای مصارف عمومی، تخصیص داده شده است.
5) متولی یا موقوف علیه در مورد موقوفات خاصه
6) متصدی امور حبس، نسبت به املاکی که به نفع عمومی حبس شده و متصدی یا محبوس‌له در املاکی که به نفع اشخاص معینی حبس شده است.
7) وصی در مورد ثلث موبد و باقی
8) اداره دارای نسبت به املاک دولت
9) شهردار نسبت به املاک شهرداری
10) رئیس موسسه نسبت به املاک موسسات خیریه
11) مدیر شرکت در مورد املاک شرکت
12) ولی، وصی یا قیم نسبت به املاک محجورین.
درخواست ثبت، روی کاغذهای معمولی پذیرفته نمی‌شود و باید به وسیله تقدیم «اظهارنامه» به عمل آید.
گفتار اول-اظهارنامه ثبتی :
اظهارنامه ثبتی، فرم مخصوصی است که از طرف اداره ثبت، در اختیار کسی که حق درخواست ثبت دارد (متقاضی ثبت) یا نماینده او [بعد از شماره گذاری املاک] قرار داده می‌شود و او باید با تکمیل و امضاء و ضمیمه اصل مدارک مالکیت، به اداره ثبت محل، تحویل و به این ترتیب درخواست ثبت نماید.
اظهارنامه ثبتی، به خودی خود، علیه خوانده هیچ سندیتی ندارد. (حکم شماره 38-1329 شعبه 8 دیوانعالی کشور)
گفتار دوم-ثبت چند ملک با یک اظهارنامه :
اصل آن است که معمولاً برای هر ملک یا قنات یا چشمه که متعلق به یک نفر است، باید یک اظهارنامه داده شود و بطور مستقل درخواست ثبت گردد. اما [استثنائاً]‌ مواردی هست که چند ملک در ضمن یک اظهارنامه درخواست ثبت می‌شود؛ موارد مد نظر مستند به ماده 28 آیین‌نامه ق.ث عبارتند از:
1) خانه‌ها و دکانین واقع در یک بخش
2) قطعات واقع در یک مزرعه که مربوط به یک شماره اصلی باشد.
مطابق ماده 28 آیین نامه مذکور: «ممکن است درخواست ثبت چندین خانه و یا دکان واقع در یک بخش یا قطعاتی که در یک مزرعه واقع و مربوط به یک شماره اصلی است، در یک اظهارنامه پذیرفته شود، ولی برای هر یک از رقبات مزبوره باید پلاک جداگانه نصب و حدود هر یک در صورتی که منفصل باشد جداگانه نوشته شود…»
گفتار سوم-ضرورت تسلیم «اظهارنامه ثبتی» در ثبت عمومی و استثناء وارده بر آن :
در ثبت عمومی، بدون تسلیم اظهارنامه ثبتی، اقدام به ثبت ملک نمی‌شود؛ اما این قاعده، استثنا دارد و مواردی هست که ثبت ملک بدون اظهارنامه و تقاضای ثبت انجام می‌پذیرد.
این موارد، مستند به ماده 142 الحاقی به ق.ث و 104 مکرر آیین نامه ق.ث، مربوط است به :
1) املاک مجهول المالک
2) و املاکی که نسبت به آنها تقاضای ثبت نشده و در اجرای قانون اصلاحات ارضی به زارعین منتقل شده است.
3) زمینی که قبلاً ثبت شده و طبق سند رسمی، مالک