ایه¬ها در حاشیه دشت در قسمت شمالی دشت سلماس قرار دارند و تاثیر زیادی در شور کردن آبهای منطقه ندارند ولی در منتهی¬الیه شمال شرقی دشت از حوالی یالقوز آغاج به سمت روستای چوپانلو کیفیت آب کاهش و غیر قابل استفاده می¬گردد
آبهای زیر زمینی شمال شرقی دشت سلماس با تاثیرپذیری از سازندهای شور منطقه دارای املاح بالایی می¬باشد و این امر باعث فقر منطقه از نظر کشاورزی شده است.
سازندهای دوره میوسن، گچی و مارنهای گچ دار (واحد سنگی Mg) بر روی آبهای زیرزمینی روستاهای چوپانلوی علیا و سفلی تاثیر سوء گذاشته و باعث شوری و غیرقابل استفاده شدن آبهای زیرزمینی منطقه می¬باشد.
نفوذ املاح از مارن¬های الوان، خاکستری و قهوه¬ای رنگ، ژیپسیفر به آبهای زیرزمینی روستای برگشاد باعث افت کیفیت این آبها از نظر کشاورزی می¬شود
نفوذ آب شوره¬زارها به داخل آبهای زیرزمینی وبالا رفتن میزان سدیم در اطراف روستاهای قره¬قشلاق و آخته خانه بخصوص در فصل¬های با بارندگی بالا (فصل تر).
جهت آب های ریرزمینی منطقه از غرب به شرق می¬باشد و همچنین رود خانه¬ی زولا چای در میانه¬ی دشت باعث تغذیه آبهای زیر زمینی منطقه مطالعاتی می¬گردد و باعث رانده شدن آبهای زیر زمینی آلوده به کناره¬های دشت می-گردد و این امر باعث می¬شود که آلودگی آبهای زیرزمینی محدود به قسمت شمالی دشت می¬باشد.
کیفیت آبهای زیرزمینی دشت سلماس از نظر شوری به سه دسته تقسیم می شود: دسته اول چاه¬های شمال دشت (چوپانلوی علیا، چوپانلوی سفلی و روستای برگشاد)تحت تاثیر سازندهای شور منطقه قرار گرفته؛ شور و غیر قابل استفاده می¬باشد. دسته دوم چاه¬های میانه دشت است که از طریق زولا چای تغذیه می¬شوند و کیفیت مطلوبی برای استفاده¬های کشاورزی و آشامیدن دارند. دسته سوم آبهای زیرزمینی بخش جنوبی دشت که از سنگ¬های جنوب دشت منشاء گرفته و دارای کیفیت مطلوبی از نظر شوری می¬باشد.
تماس زون کاپیلاریته آب زیر زمینی با سطح زمین و تبخیر مداوم آب از شمال شرقی دشت (شمال روستای یوشانلو) باعث افرایش غلظت انواع نمک¬های روی سطح زمین و شوره¬گذاری بر سطح زمین می¬شود.
غلطت یون سدیم در جنوب دست سلماس، در شمال روستای قاباخ تپه و جنوب میناس دارای مقدار سدیم بالا می-باشد که به احتمال زیاد از سازندهای گرانیتی (پلازیوکلازهای سدیک)می¬باشد.البته عنصر بور و سدیم به احتمال زیاد از واحد سنگی Mtgr (گرانیت) می¬باشد.
منشا آلودگی عنصر بور ،آبهای گرم ایستی سو می باشد.که پس از حل نمودن ترکیبات بور موجود در سنگ مادر (احتمالا گرانیت¬های منطقه)مقداری از آن را به صورت چشمه در سطح زمین جاری می¬گردد و مقداری ار آن نیز از طریق گسل آبگرم قاباخ تپه و گسل تمر (گسل سلماس)وارد آب های زیر زمین دره¬ی خرخره شده و باعث آلودگی آن می¬گردد.
با توجه به جهت جریان آب های زیر زمینی دشت سلماس انتشار آلودگی در قسمت جنوب شرقی دشت محدود شده است و از دشت به سمت دریاچه¬ی ارومیه سرازیر می¬گردد واین امر سبب می¬گردد که فقط قسمت کوچکی از آب¬های زیر زمینی جنوب شرقی دشت آلوده به عنصر بور گردد.از نظر کشاورزی محدودیت¬هایی را ایجاب نماید.
6-2 پیشنهادات
در قسمتهایی از منطقه گیاهان مقاوم به شوری قابل کشت می¬باشد مثل درختان پسته که بعضی از باغداران در قسمت شمالی بین روستای برگشاد و چوپانلو توانسته¬اند این درختان با ارزش را کاشته و نگهداری کنند. و با این عمل ثابت کرده¬اند منطقه دارای یک پتانسیل بالقوه برای کاشت این گیاهان می باشند.
چون اختلاطی بین آبهای سالم و آبهای شور وجود ندارد بنابراین میتوان با بررسی¬های آبشناسی در نزدیکی منطقه با آبهای زیرزمینی شور، موقعیت چاههای با آب شرین را شناسایی کرد.
برای جلوگیری از هدر رفت آبهای زیرزمینی سالم برای کشاورزی عملیات آبیاری قطره¬ای یا هر نوع آبیاری مناسبی را اتخاذ نمود تا بصورت پمپاژ آزاد، آب از دسترس خارج نشود.
برای مناطق آلوده به بور برای آب شرب می¬توان از مناطق نزدیک دارای آب شرب سالمتر با خط لوله انتقال داد و برای عدم تجمع بور در خاک آبیاری با آبهای آلوده را متوقف نموده و با استفاده از گیاهان با نیاز کم مصرف آب کشاورزی را ادامه داد. و این امر باعث می¬شود که خاکهای آلوده به مرور زمان اصلاح گردد.
خوشبختانه دبی آبگرم آلوده به عنصر بور پایین بوده بنابراین میتوان با استفاده از متدهای نوین آبهای آلوده را از منطقه بطرف دریاچه ارومیه هدایت کرد.
بور بصورت دو ایزوتوپ B11,B10 در بسیاری از محیطهای رسوبی و هم آذرین مخصوصا در گرانیت¬های آلکالن قابل مشاهده هستند. همچنین عنصر فلوئور نیز می¬تواند در سازندهای گرانیتی آلکالن همراه بور وجود داشته باشند.این مسئله را می توان در قالب یک پایان نامه مورد بررسی قرار داد.

Abstract:
Salmas’s Plain is an alluvial – tectonic plain which its longitudinal axis is along with the East-west axis and more or less across the infield is gone. Using chlorine and conductivity maps we were found that in the western region (Zola river and dryck river) and North West (Deyr Ali River), because of feeding plain by the rivers , the quality of water is excellent and this situation continues to Pykachyk and Sadagiyan. Water in the southern part also due to the present of erosion-resistant rocks have high quality. Water quality is also very good at Sultan Ahmed and Gara Geshlag area but in the vicinity of Miocene formations of the alluvial plain of the North East, water quality was declined. According to documented data in Regional Water Authority of Western Azarbaijan, science a last decade, the average 20% of the natural drainage plains around the Urmia lake were moderate to bad but in recent years due to declining groundwater depth this problem is almost solved. In this study, an environmental contaminant of groundwater resources in the region Salmas’s Chopanlo plain will be studied. Given all the maps that were most effective source of salinity of Salmas’s plain groundwater is existence salinity formations. Salamas aquifer south of the element boron has been infected. Etiology of pollution hot hand stand on top of the element boron is 412 milligrams per liter. And most likely stems from the contamination of granites area near the spa stand hand. In relation to the proposals to improve the current situation is presented.
Key word: salam’s Plain, groundwater pollution, water salinity, element boron

Urmia University
Faculty of Sciences
Department of Geology
The Thesis Submitted to the Graduate for the Degree of Master of Science (M.Sc) in Environmental Geology
:Title
Evaluation of environmental impact on the quality of ground water formations surrounding plains Salam’s
:By
Zahra Ebrahimi Mejandnehi
:Supervisor
Sfandiyar Abbas Novinpor (Ph.D) Hossein Pirkharati (Ph.D)
:Advisor
Khalil Farhadi (Ph.D)
February 2013 No. 2-2611

“All copy right reserved for Urmia University”