انجام می‌گیرد در مواردی که به صورت غیرقانونی انجام می‌گیرد تفصیل قائل شد یعنی در مورادی که ازدواج مجدد بدون رضایت همسر اول صورت می‌گیرد و زوج بدون دلیل موجه همچون عدم تمکین زوجه و … دست به این اقدام می‌زند خیانت به شمار می‌آید و دلیل بر این مسئله نیز تشخیص عرف است. که به نوعی در قوانین ایران همچون قانون مدنی و قانون حمایت خانواده راه یافته است. و از سوی همگان مورد مذمت قرار می‌گیرد. و دلیل دیگری که در این زمینه می تواند در این زمینه بیان کرد این است که ازدواج مجدد بدون رضایت همسر اول به نوعی نقض عهد می‌باشد و در روایتی از امام علی علیه السلام آمده است: «غایَهُ الخِیانَهِ خِیانَهُ الخِلِّ الوَدودِ، و نَقْضُ الْعُهُودِ» «اوج خیانت، خیانت کردن به دوست صمیمی و شکستن عهد و پیمان است».
و مؤید این نکته فتوای برخی از فقها همچون مرحوم سید محسن حکیم و سید محمد بجنوردی است که ازدواجی که زوج از شرط ازدواج اول مبنی بر عدم ازدواج مجدد تخلف کرده را حتی باطل نیز دانسته‌اند. بنابراین منظور از خیانت در این نوشتار برقراری هرگونه ارتباط جنسی با فردی غیر از همسر شرعی، قانونی است.

1-2 شاخصه‌های خیانت:
1-2-1 خیانت مخفیانه و بدون اطلاع همسر انجام می‌‌شود:
ویژگی بارز خیانت به همسر، مخفیانه بودن آن است و بی‌اطلاعی همسر، عامل مهم‌ ایجاد و هیجان در این زمینه است با وجود این، آشکار شدن این رابطه پنهانی از لذت آن می‌‌کاهد.
1-2-2 بدون توسل به دروغ، خیانت امکان پذیر نیست:
خیانت به همسر امری نیست که با یکی دوبار انجام شدن نیاز شخص را برآورده نموده و دیگر احتیاجی به آن نباشد و سپس فرد اقدام کننده آن را برای همیشه ترک کند. بلکه این امور و تجربه هیجان‌های مرتبط با آن شخص را به نوعی درگیر می‌‌نماید و پس از هر اقدامی نیاز به انجام محدود آن را پس از مدتی دوباره احساس خواهد کرد. به نحوی که شخص در یک دور تکرار می‌‌افتد و با گذشت زمان فاصله اقدام به تدریج کم می‌‌شود. او برای انجام‌ این امور نیاز دارد تا خارج از امور عادی و متداول زندگی روزمره خودش خیانتش را به اجرا درآورد. به همین جهت سعی به موقعیت سازی و ایجاد فرصت می‌‌نماید. چنین امری به سادگی امکان‌پذیر نیست و در نهایت فرد اقدام کننده به خیانت، از دروغ به فراوانی استفاده خواهد نمود. پس دروغ‌ها در مراحل پیشرفته به قدری زیاد می‌‌شود که فرد دروغ‌گو قادر نیست که کنترل معقولی روی ضد و نقیض و خارج از منطق شدن گفته‌هایش داشته باشد، از این رو همسر و خانواده به نحوی آشکار متوجه دروغ‌های همسر خیانت کننده می‌‌شوند.

1-3 دلایل و زمینه‌های پیدایش خیانت:
زنان و مردان در روابط خارج از زناشویی به دنبال مسائل متفاوتی هستند. تحقیقاتی که توسط شرلی گلاس و توماس رایت (1995) انجام شد نشان داد که چرا زنان و مردان به گونه ای متفاوت روابطی خارج از روابط زناشویی برقرار می‌‌کنند آنها دریافتند که زنان عشق و دوست داشتن را با روابط جنسی مرتبط می‌‌دانند، درحالی‌که مردان روابط خارج از زناشویی را در بیشتر موارد صرفاً با هدف رابطه جنسی ایجاد می‌‌کنند. در میان مردان، رابطه جنسی همسرشان در خیانت بسیار مهم‌تر تلقی می‌‌شود و برایشان دردناک‌تر است اما در زنان، خیانت عاطفی هم آسیب شدیدی به رابطه زناشویی آن‌ها وارد می‌‌کند و هم برایشان گذشت ناپذیر است. بنابراین، خیانت به همسر، در میان مردان بیش از زنان است و آنها در مقایسه با زنان در ارتکاب آن کمتر دچار احساس گناه می‌‌شوند. از سوی دیگر مردان بیشتر درگیر خیانت جنسی می‌‌شوند و نیز زودتر به خیانت کشیده می‌‌شوند و درنتیجه شریک‌های متنوعی را تجربه می‌‌کنند. در مقابل، زنان بیشتر به سمت خیانت عاطفی بدون برقراری روابط جنسی متمایل می‌‌شوند جالب است که وقتی زنان به خیانت همسر خود پی می‌‌برند فکر می‌‌کنند که همسرشان آنها را دوست نداشته، و رابطه عاطفی با زن دیگر برقرار کرده ولی مردانی که به خیانت همسرشان پی می‌‌برند، فکر می‌‌کنند که محال است رابطه جنسی در کار نبوده باشد.
1-3-1 دلایل و انگیزه‌های مردان:
1-3-1-1 دل زدگی و ملال در زندگی زناشویی:
1- توقعات غیرمنطقی و غیرواقع‌بینانه
گاهی توقعات ما آنقدر بالا و غیرواقع‌بینانه است که ازدواج با هر فرد دیگری هم نمی‌تواند آن توقع‌ها را برآورده کند. مثلاً زنی که توقع دارد شوهرش که از صفر زندگی را با او شروع کرده، باید یکساله، هم خانه و هم ماشین بخرد، معلوم است با دیدن واقعیت، دل‌زده می‌شود.
2- گذشتن از فاز هیجانی اول ازدواج
وقتی زن و شوهر از فاز هیجانی و عاطفی اول ازدواج بیرون می‌آیند، هر حادثه کوچکی را بهانه می‌کنند تا به همسرشان یک برچسب منفی بزنند. در این مواقع، سکوت مردها نشانه بی‌احساسیشان تلقی می‌شود و یک بار محبت نکردن زن‌ها، نشانه نامهربانیشان.

3- نگفتن احساسات به یکدیگر
اگر همسران احساسات و نیازهای خود را مطرح نکنند یا در رابطه با همدیگر پی به نیازهای یکدیگر نبرند و به راه حل مثبتی برای برآورده کردن نیازهایشان نرسند، خطر دل‌زدگی، دو چندان می‌شود.
1-3-1-2 ناهماهنگی و ناسازگاری فعالیت جنسی در رابطه زناشویی:
به عقیده بسیاری از کارشناسان ، مشکلات جنسی بخش تاریک زندگی زناشویی است. متاسفانه شرم و حیایی که برخاسته از فرهنگ ماست و نداشتن آگاهی همسران از الگوهای ارتباطی مناسب موجب شده است تا بسیاری از زوج ها از مشکلات جنسی رنج ببرند. پیامد رسیدگی نکردن به این موضوع هم سردی روابط، نداشتن رغبت به ادامه زندگی، بحث و مشاجره بی پایان، تنش و اضطراب، هتک حرمت و در نهایت طلاق است.
به گفته متخصصان، زن و شوهر برای ادامه زندگی مشترک افزون بر تفاهم، تناسب و هم شأنی در مسائل فکری، دینی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی باید به نیازهای جنسی یکدیگر هم توجه کنند. در واقع اگر زن و شوهر نتوانند روابط مطلوبی داشته باشند قادر به کنترل تنش های زندگی و صاعقه های جنسی نبوده و بدون شک این مشکل به یک بحران تبدیل خواهد شد. براساس آمارهای به دست آمده ۵۰ تا۸۰ درصد طلاق ها در اثر نارضایتی جنسی در دو تا پنج سال اولیه زندگی مشترک صورت می گیرد.
1-3-1-3 تنوع طلبی:
نتایج پژوهش ها نشان داده است مردان بیش از زنان تنوع طلب و به برقراری رابطه جنسی گرایش دارند و مهم ترین عامل در گرایش آنان هیجانات جنسی خاموش نشده است. موارد دیگر کمبودهای روانی، ناتوانی در حل تعارضات زناشویی، ماجراجویی، کنجکاوی در رسیدن به نادیده ها و ناشناخته ها، میل به تجربه رابطه با افراد متعدد و انحرافات جنسی عنوان شده است.
1-3-2 دلایل و انگیزه‌های زنان:
1-3-2-1 فقدان توجه در زندگی زناشویی:
در حقیقت یکی از عواملی که زنان را به دام خیانت و برقراری روابط موازی می‌کشاند، برآورده نشدن نیازهای عاطفی و درونی‌شان است. نیازهایی که یا به دلیل ناتوانی مرد در ابراز محبت باطنی‌اش بی‌پاسخ ‌مانده، یا آن‌قدر دست بالا را گرفته که هیچ‌کس نمی‌تواند برآورده‌اش کند. اما اقدام زن به خیانت زناشویی و عطش او برای دوست‌داشته شدن و مورد توجه بودن، همیشه نتیجه‌ی ناتوانی مرد رابطه در ابراز محبت و بیان احساسش نیست. این مسئله گاهی از عطش سیراب نشدنی زنِ رابطه به توجه و عشق نیز سرچشمه می‌گیرد. عطشی که در عقده‌های کودکی و کمبودهای عاطفی نخستین سال‌های زندگی‌اش ریشه دارد. در حقیقت فقدان امنیت عاطفی و بی‌بهره ماندن از تجربیاتی که احساس واقعی دوست داشته شدن و مورد توجه بودن را برای همیشه در او تثبیت کند، وی را به جستجویی بی‌پایان برای یافتن منابع جایگزینِ عشق و توجه وامی‌دارد.
1-3-2-2 رضایت عاطفی
زنان نیاز دارند که دوست داشته شوند و مورد تحسین قرار گیرند. کارشناسان خانواده در این زمینه می گویند: «خیانت معمولا زمانی اتفاق می افتد که زنی احساس کند آنطور که باید و شاید مورد علاقه و توجه همسرش قرار نمی گیرد و همسرش قدر او را نمی داند. معمولا زنان به سمت مردان دیگر جذب می شوند چون از زبان آنها تعریف ها و تحسین هایی می شنوند که از زبان شوهر خود نمی شنوند. زنان دوست دارند همیشه به چشم همسرشان خاص و فوق العاده باشند. این یک باور جدی است».

1-4 زمینه های پیدایش خیانت:
1-4-1 نارضایتی از زندگی زناشویی:
افرادی که از زندگی زناشویی خود خشنود نیستند چهار بار بیشتر از سایر افراد مرتکب خیانت می‌‌شوند. اشخاص ناخشنود تنها بعد از اینکه به طلاق فکر می‌‌کنند و یا در آن مورد صحبت می‌‌کنند، مرتکب خیانت می‌‌شوند.
1-4-2 طلاق :
در مقایسه با افرادی که هرگز طلاق نگرفته اند افرادی که قبلا طلاق گرفته‌اند بیشتر احتمال دارد که مرتکب خیانت شوند.
1-4-3 پایین بودن سن ازدواج:
افرادی که در سن پایین ازدواج کرده‌اند احتمال بیشتری دارد که مرتکب خیانت شوند. در واقع افرادی که در سن 16 سالگی ازدواج کرده‌اند چهار بار بیشتر از افرادی که در سن 23 سالگی ازدواج کرده‌اند. در معرض ارتکاب به خیانت قرار دارند.
1-4-4 وضعیت شغلی:
افرادی که خارج از منزل مشغول به کار هستند احتمال بیشتری دارد که مرتکب خیانت شوند.
1-4-5 درآمد:
افراد دارای درآمد بالا نسبت به افرادی که درآمد پایین دارند احتمال بیشتری دارد که به همسر خود خیانت کنند.
1-4-6 تحصیلات:
افراد دارای تحصیلات بالا نیز بیشتر از سایر افراد در معرض خیانت قرار دارند.
1-4-7 فقدان عقاید مذهبی:
کسانی که هرگز در مراکز مذهبی و مساجد شرکت نمی کنند، 5/2 بار بیشتر از آنهایی که شرکت می‌‌کنند در معرض ارتکاب به خیانت قرار دارند. تعهد به خانواده اغلب با عامل تعهد دینی ملازمه دارد و دینداری از عوامل مؤثر در استحکام خانواده به شمار می‌رود. پژوهش‌های بسیاری تأثیر دینداری را بر سلامت روابط اعضای خانواده و استحکام آن اثبات کرده‌اند. پرهیز از محرمات الهی از جهات گوناگون به استحکام خانواده می‌انجامد. چرا که دین به خوش رفتاری با همسر سفارش کرده، ظلم به همسر و فرزند را گناهی بزرگ معرفی کرده، از نگاه آلوده و شهوت آمیز به نامحرم بر حذر داشته و بر رعایت حجاب در مقابل نامحرم تأکید ورزیده است. همچنین دین بر رعایت فضائل اخلاقی مانند صداقت و وفاداری، احترام، محبت، صبر و گذشت تأکید کرده است که این امور از عوامل بسیار تأثیر گذار در استحکام روابط اعضای خانواده است.
1-4-8 ویژگی های روانی و شخصیتی
تعارضات حل نشده، عزت نفس پایین، عوامل روانی و شخصیتی ، فردی، فرهنگی ، محیطی و اجتماعی همگی در پیدایش خیانت نقش دارند .
خیانت هم از سوی درمانگران و هم از سوی مردم عادی اغلب به عوامل روانی و شخصیتی نسبت داده می‌‌شود از نظر علمی نیز نشان داده شده که ویژگی‌های شخصیتی با کشیده شدن افراد به خیانت مرتبط است. روابط خارج از ازدواج به خود شیفتگی افراد اعتماد به نفس شکننده، نیاز برای حفظ عزت نفس و اختلالات روانی نسبت داده شده است. یکی از قویترین عوامل پیش بینی کننده خیانت خود شیفتگی شخصیتی است. زنانی که خود شیفتگی زیادی دارند پیش بینی می‌‌شود که ممکن است به دنبال جلب توجه باشند قرار ملاقات بگذارند، شب در جایی بمانند. و همه این‌ها موجب شود که روابط عاطفی خارج از ازدواج و یا روابط جنسی خارج از ازدواج داشته باشند. جالب اینکه دیده شده شوهران زنانی که خودشیفتگی بالایی دارند نیز ممکن است در فعالیت‌های خارج از ازدواج درگیر شوند، با این حال علاوه بر خودشیفتگی، دوعامل قوی پیش بینی کننده خیانت، احساس مسئولیت پایین و روان پریشی (اختلال شدید روانی) هستند که عنصر مشترک آنها ناتوانی در خویشتن دارای و به تأخیر انداختن لذت است. ناتوانی یک ویژگی شخصیتی است که باعث می‌‌شود فرد در مواجهه با رویدادها به سرعت تعادل خود را از دست داده و از خود بی خود شود. و بدون تفکر واکنش نشان دهد و ممکن است شخص را به حوزه خیانت جنسی سوق دهد. افراد ناتوان به احتمال زیاد در فرصت‌های عاطفی و جنسی پیش آمده قدرت کنترل نداشته به سرعت وارد عمل می‌‌شوند در حالی که سایر افراد خویشتن داری نشان می‌‌دهند ممکن است این افراد میل جنسی بالایی داشته باشند و بیشتر در جستجوی فرصت‌های جنسی باشند. احتمال دیگر این است که افراد ناتوان نسبت به افراد دیگر اغواگری جنسی دارند و جذابیت‌ها و زیبایی‌ها را اغلب جنسی می‌‌بینند. افرادی که رفتار خود را تحت کنترل محیط می‌‌دانند یا به عبارتی کنترل بیرونی دارند معتقدند که تلاش برای تغییر رفتار بی‌حاصل است. این‌ها عقیده دارند که سایرین مقصرند و دیگران هستند که رویدادها و زندگی آنها را جهت می‌‌دهند و موجب انحراف و یا خطای آنها می‌‌شوند اما اشخاصی که دارای قدرت کنترل درونی هستند خود را قادر به کنترل پیامد رفتاری خود می‌‌دانند. خود را مسئول و مقصر می‌‌دانند و لذا گرایش کمتری به خیانت نشان می‌‌دهند. اینها همان افرادی هستند که در متون دینی با عنوان تقوا پیشگان و پرهیزکاران از آن‌ها یاد می‌‌شود. تحقیقات نشان داده که روابط خارج از ازدواج، حاملگی دوره نوجوانی و رفتارهای جنسی پرخطر با کنترل بیرونی مرتبط است این افراد نگرش مثبتی بر بی بند و باری جنسی دارند. افرادی که توانایی به عقب انداختن خواسته‌های خود را ندارند و خواهان ارضای فوری آن‌ها هستند همواره تکانشی عمل می‌‌کنند یعنی تصمیم ناگهانی می‌‌گیرند و به عواقب و جوانب عمل خود فکر نمی کنند. بعضی از افراد مرتکب خیانت اینگون