می¬تواند آلیازهایی را با مقادیر کمی از مس، منیزیم، منگنز، سیلیکون و دیگر عناصر بوجود آورد که این آلیاژها ویژگیهای مفید گوناگونی دارند.

3-10 تقسیم بندی بوکسیت ها از نظر توپوگرافی تشکیل
الف) بوکسیت های سطح تراز بالا یا مناطق مرتفع: این بوکسیت ها بر روی سنگ منشا آتشفشانی یا آذرین تشکیل می شود که پوشش مسطحی به ضخامت حداکثر 30متر داشته و فلات های واقع در مناطق حاره ای تا نیمه حاره ای را می پوشانند. نوع بوکسیت سست، متخلخل و بافت سنگ مادر را حفظ کرده و عمدتا گیبسیتی هستند. این بوکسیت ها مستقیما بر روی سنگ مادر قرار گرفته و فاقد هر گونه لایه رس بین بوکسیت و سنگ مادر است. بوکسیتی شدن عمدتا از الگوی درزه ای سنگ مادر پیروی کرده و گسترش آن به سمت کمر پایین توده می باشد.
ب) بوکسیت های جلگه ای یا مناطق کم ارتفاع: این بوکسیت ها در سطح تراز پایین خطوط ساحلی مناطق حاره ای نظیر سواحل آمریکای جنوبی، استرالیا و مالزی یافت می شوند. تشکیل بافت پیزولیتی از ویژگی های آنها بوده واغلب ترکیب بوهمیتی هستند. ضخامت آنها کمتر از 9متر بوده و توسط یک لایه رس قاعده کائولینیتی آن را از سنگ منشا جدا می کند. این نهشته ها با افقهای آواری ناشی از فعالیت های رودخانه ای یا دریایی همراه هستند.
پ) بوکسیت نوع کارستی: از قدیمیترین نوع بوکسیت ها بوده و سطوح نامنظم آهک یا دولومیت های کارستی شده را می پوشاند. بافت آنها به طور کلی می توانند کنکرسیونی، پیزولیتی، االیتی یا لایه ای و حاوی کانسنگهای بوهمیتی باشد.
ت) بوکسیت های نوع انتقال یافته یا روسوبی: از نوع بوکسیت های غیر بازماندهی و از رسوب گذاری مجدد مواد بوکسیتی تشکیل شده است.
ج) بوکسیت های حاصل از لاتریت های غنی از آهن

3-11 فاکتورهای مهمی که در تشکیل و حفظ بوکسیت ها نقش اساسی دارند
1- وضعیت آب و هوا: حرارت بالا، آب و هوای گرم و مرطوب استوایی، بارش زیاد ( mm1400-1200) و هوازدگی شیمیایی بسیار شدید در تبدیل سنگ ها به بوکسیت بسیار مؤثر است.
2-پوشش گیاهی: فراوانی پوشش گیاهی در تشکیل بوکسیت ها مؤثر است زیرا باعث:
الف – تخریب مکانیکی سنگ بستر توسط ریشه ها.
ب – ترشح ترکیبات آلی که سرعت تخریب شیمیایی را در سنگ افزایش می دهد.
ج – کاهش تبخیر آب توسط پوشش گیاهی.
د – جلوگیری از فرسایش بوکسیت تولید شده.
3-ترکیب و بافت سنگ بستر: ترکیب شیمیایی و کانی شناختی سنگ و نفوذ پذیری بالا دارای اهمیت است. سنگ های تحت اشباع و آهکی رس دار برای تشکیل کانسارهای بوکسیت مناسب هستند.
4-آبهای زیرزمینی: آبهای زیرزمینی و سطحی متحرک برای انتقال مواد محلول از محیط بسیار اهمیت دارند.
5-ثبات تکتونیکی: فقدان حرکات تکتونیکی باعث می شود که هوازدگی شیمیایی با سرعتی بیش از سرعت فرسایش انجام گیرد و در نتیجه کانسار محفوظ باقی بماند.
6-توپوگرافی: توپوگرافی پست تا متوسط ـ توپوگرافی مسطح، از انتقال بوکسیت پس از تشکیل جلوگیری می نماید. توپوگرافی مناسب و زه کشی بالا بسیار حائز اهمیت می باشد.
7- پوشیده شدن کانسار:پوشیده شدن کانسار به محض تشکیل، از فرسایش آن جلوگیری می کند.

3-12 برونزدهای بوکسیتی موجود درمنطقه مورد مطالعه
الف) بوکسیت های با کیفیت ضعیف مانند بوکسیت های رسی که بیشتر درحاشیه لنزهای اصلی یا بقایای کف کارست می باشد، که میزان سیلیس آنها از 15% تا30% درصد متغیر بوده و میزان آلومینا درآنهاحدود 35% تا 45% می باشد.
ب) بوکسیت های باکیفیت متوسط که میزان سیلیس در آنهااز 7% تا 13% درصد و میزان آلومینا از 50% تا 45% درصد در تغییر می باشد.
پ) بوکسیت های با کیفیت خوب که میزان سیلیس در آنها عموما ًکمتر از7% و میزان آلومینا پیش از50% می باشد.
3-13 تقسم بندی بوکسیت بر اساس کانی شناسی
کانیهای موجود در بوکسیت ها بشرح زیر می باشد:
الف) کانیهای آلومینیم دار که این کانیها به دو گروه قابل تقسم می باشند 1- گروه اول تری هیدراتها شامل باریت Ba(OH)3 و هیدراژیلیت یا ژیپست Al(OH)3 و گروه دوم منوهیدراتها که شامل دیاسپور (AlOOH) و بوهمیت (AlOOH). بوهمیت مهمترین کانیهای آلومینیوم دار بوکسیت های کارستی محسوب می شود و بعد از آن دیاسپور می باشد که درجه کریستالی شدن آن بیشتر از بوهمیت است.
ب) کانیهای آهن دار: مهمترین کانیهای آهن دار تشکیل دهنده بوکسیت ها شامل هماتیت، گوتیت، پیریت و مارکازیت است. دوکانی هماتیت و گوتیت در شرایط محیطی اکسیدان تشکیل می شوند.
ج) گروه فیلوسیلیکاتها: این گروه از کانیهای تشکیل دهنده بوکسیت ها شرایط نهشتگی را نشان می دهند و عوامل تکتونیکی بر آنها غیر موثر نمی باشد و لیکن فرآیندهای دگرگونی بر آنها موثر بوده و شرایط آنها را تغییر می دهد و شامل دو گروه کاندیت و گروه میکاوهید رومیکا می باشد که از گروه دوم ایلیت، هیدورمسکویت و کلریت را می توان نام برد.
چ) گروه تکتوسیلیکاتها: کوارتز از اهمیت زیادی برخوردار و در برخی موارد مقدارش به 30%. در سنگ می رسد.
ح) گروه غیرسیلیکاتها: مهمترین کانیهای موجود در این گروه عبارتند از تیتانیوم که مقدار آنها در میزان مرغوبیت بوکسیت کارستی بسیار موثر است و از مهمترین نوع آن آناتاز را می توان نام برد که در بوکسیت ها بیشتر ظاهر می شوند.
خ) گروه کربناتها: این گروه از کانیهای تشکیل دهنده بوکسیت ها شامل کلسیت و دولومیت می باشد.
د) گروه سولفاتها: این گروه از کانیها به طور محلی در بوکسیت ها ظاهر می شوند و از مهمترین آنها ژیپس است. این تقسم بندی بوکسیت های کارستی به نقل از باردوئی (1983) می باشد.
جدول 3-1: جدول کانیهای تشکیل دهنده لاتریت¬ها و بوکسیت¬ها(جمشید شهاب پور)
کانیهای اصلی کانیهای فرعی
ژیپسیت Al(OH)

دیاسپور Al2O3.H2Oیا AlO(OH)

بوهمیت Al2O3.H2Oیا AlO(OH)

هماتیت و گوتیت Fe2O3,Fe2O3.1/2H2O

گوتیت، لیپدو کرازسیت Fe2O3.H2O

لیمونیت Fe2O3.1.5H2O
زنتوسیدریت Fe2O3.3H2O
لیمنیت Fe2O3.3H2O پیرولوسیت MnO2

کریپتوملان K2Mn8O16
هلندیت Ba2Mn8O16
سیلوملان2 Mn5O10 (O)

پیروکرویت MnO.H2O
پاتریگیتMn2O5
منگانیتMn2O3.H2O
برانیتMn4Mn3.SiO12

3-14 مطالعات مقاطع نازک میکروسکوپی برداشته شده از سازند های سروک و ایلام

3-14-1 توصیف مقاطع میکروسکوپی برداشته شده از (لنز شماره 106)
مقطع A1: ریزرخساره واکستون بایوکلاستی (Bioclast Wackstone)
این ریزرخساره در صحرا به صورت سنگ آهک کربناته خاکستری رنگ در بخش بالایی سازند سروک قابل مشاهده است. حاوی مقدار کمی از سیمان های دولومیتی است. حاوی 35% خرده های بایوکلاستی است که در یک زمینه ای از میکرایت قرار گرفته اند. شاخص ترین فسیل های موجود در این ریزرخساره میکروسکوپی اٌربیتولین و نزازاتا است. این مقطع میکروسکوپی طبق طبقه بندی دانهام بایوکلاست واکستون دولومیتی شده و طبق نامگذاری فولک بایو اسپاریت دولومیتی شده نامیده می شود (شکل 3-1، تصویر A1).

مقطع A2: پکستون بایوکلاستی اینتراکلاستی پلوئیددار (Pelloid Intraclast Bioclast Packston)
این ریزرخساره در صحرا به صورت سنگ آهک کربناته کرمی رنگ در بخش بالایی سازند سروک قابل مشاهده است. بایوکلاست های موجود در این ریزرخساره شامل فسیل های رودیست حدود 55% می باشد. این ریزرخساره شامل دانه های غیر اسکلیتی پلیت به مقدار 2% و اینتراکلست به میزان10% است که در یک زمینه ای از میکرایت قرار گرفته اند. پدیده دولومیت زائی به مقدار اندک در این مقطع میکروسکوپی قابل مشاهده است. طبق نامگذاری دانهام این مقطع پکستون بایوکلاستی اینتراکلاستی پلوئیدی نامیده می شود و طبق نامگذاری فولک بایو میکرایت نام دارد. این ریزرخساره مربوط به محیط عمیق دریا بوده که عمق آن کمی کم شده است. بلوغ بافتی در آن خیلی ضعیف (ایمچور) و انژی محیط بسیار کم و مسافت طی شده کم می¬باشد (شکل 3-1، تصویر A2).

مقطع A3: پکستون بایوکلاستی اینتراکلاستی پلوئیدی (Pelloid Intraclast Bioclast Packston)
این ریزرخساره در صحرا به صورت سنگ آهک کربناته کرمی رنگ ضخیم لایه در بخش بالایی سازند سروک قابل مشاهده است. نامگذاری این سنگ طبق طبقه بندیهای دانهام و فولک: سنگ آهک کربناته از نوع پکستون بایو کلستی اینتراکلستی پلوئیدی (دانهام) و بایواینترا میکرایت (فولک) نام دارد. این ریز رخساره شامل اجزاء غیراسکلتی پلت حدود 25%، اینتراکلست حدود20% و اجزاء اسکلتی شامل فسیل های رودیست حدود 40% می باشند که در یک زمینه ای از میکرایت قرار گرفته اند. پدیده دولومیتی شدن به مقدار خیلی کم در این ریز رخساره میکروسکوپی قابل مشاهده است. این ریزرخساره مربوطه به محیط عمیق دریا بوده و بلوغ بافتی در آن خیلی ضعیف (ایمچور) است. انرژی محیط کم و مسافت طی شده کم می¬باشد. این ریزرخساره نسبت به ریزرخساره قبلی دارای فراوانی بیشتری از دانه های پلوئید و اینتراکلاست می باشد (شکل 3-1، تصویر A3).

مقطع A4: ریزرخساره گرینستون بایوکلاستی اینتراکلاستی(Interaclast Bioclast Grainstone)
این ریزرخساره در صحرا به صورت سنگ آهک کربناته متوسط لایه خاکستری رنگ قابل مشاهده است. طبق نام گذاری دانهام و فولک: از نوع گرینستون بایوکلاستی اینتراکلاستی (دانهام) و اینترا بایو اسپاریت (فولک) نامیده می شود. این ریزرخساره حاوی اجزاء غیراسکلتی شامل اینتراکلست 10%، و بایوکلاست های میلولیده حدود 60% می باشد که در یک زمینه ای سیمان اسپاریتی قرار گرفته اند. این ریزرخساره مربوط به محیط های کم عمق تر و پرانرزی تر دریا مانند محیط سد کربناته بایوکلاستی می باشد. شاخص ترین فسیل موجود در این ریزرخساره میکروسکوپی میلولید است (شکل 3-1، تصویر A4).

مقطع A5: ریزرخساره پکستون اائیدی (Ooid Packstone)
این ریزرخساره در صحرا به صورت سنگ آهک کربناته با رنگ خاکستری روشن قابل مشاهده است. این ریزرخساره طبق نامگذاریهای دانهام و فولک از نوع اائید پکستون (دانهام) ااو میکرایت (فولک) نامیده می شود. این ریزرخساره حاوی دانه های غیراسکلتی اائید حدود 65% است که در یک زمینه ای از میکرایت قرار گرفته اند. مقدار اندکی از سیمان های اکسید آهن در این ریزرخساره میکروسکوپی مشاهده می شود (شکل 3-1، تصویر A5).

مقطع A6: ریزرخساره گرینستون اائیدی (Ooid Grainstone)
این ریزرخساره طبق نامگذاری های دانهام و فولک از نوع سنگ آهک به نام اائید گرینستون (دانهام) و اٌاٌ اسپاریت (فولک) نامیده می شود. این ریزرخساره حاوی اجزاء غیراسکلتی شامل اٌاٌئید حدود 55% است کو زمینه نیمه روشن 35% بخاطر وجود کانی¬های فلزی در سنگ و زمینه رنگ کمی تیره شده است. سنگ مربوط به محیط-های است که کم عمق با انرژی متوسط تا زیاد می¬باشد. گرد شدگی و جور شدگی دانه¬ها خوب است مچوریتی از نوع ایمچور می¬باشد (شکل 3-1، تصویر A6).

مقطع A7: ریزرخساره واکستون بایوکلاستی (Bioclast Wackstone)
این ریزرخساره طبق نامگذاری های دانهام و فولک از نوع سنگ آهک به نام بایوکلاست واکستون (دانهام) و بایو میکرایت (فولک) نامیده می شود. این ریزرخساره حاوی اجزای فسیلی حدود 10% و اجزاء غیر اسکلتی از نوع پلت حدود 2% می باشد که در یک زمینه ای از گل کربناته شناور هستند. این ریزرخساره حاوی رگه های کلسیتی و دولومیتی و همچنین کانیهای اٌپک است. این ریزرخساره مربوطه به محیطهای عمیق دریا با انرژی محیطی بسیار کم است (شکل 3-1، تصویر A7).

مقطع A8: ریزرخساره پکستون بایوکلاستی پلوئیدی (Pelloid Bioclast Packston)
این ریزرخساره شامل اجزاء دانه های غیراسکلتی و اسکلتی پلت 25%، فسیل 55% می باشد که در یک زمینه ای از میکرایت شناور هستند. این ریزرخساره طبق نامگذاری های دانهام و فولک از نوع سنگ آهک به نام پکستون بایوکلاستی پلوئیدی (دانهام) و بایو پل میکرایت (فولک) نامیده می شود. پدیده دولومیت زایی به مقدار کم در این ریزرخساره قابل مشاهده است. در این ریزرخساره انرژی محیط کم، مسافت طی شده در حمل و نقل کم و مچوریتی از نوع خیلی ضعیف (ایمچور) می¬باشد (شکل 3-1، تصویر A8)

شکل 3-1: A1- ریزرخساره واکستون بایوکلاستی.حاوی رودیست A2- پکستون بایوکلاستی اینتراکلاستی پلوئیدداروحاوی رودیست. A3- پکستون بایوکلاستی اینتراکلاستی پلوئیدی. A4- ریزرخساره گرینستون بایوکلاستی اینتراکلاستی.. A5- ریزرخسار پکستون اائیدی. A6: ریزرخساره گرینستون اائیدی. A7- ریزرخساره واکستون بایوکلاستی.حاوی اُربیتولین A8- ریزرخساره پکستون بایوکلاستی پلوئیدی. (دکتروحید احمدی وچمن آرا)
مقطع A9: