دیجیتال در فرایند کیفری بوجود آورده است.بنابراین، ویژگی های ادله ناشی از فن آوری اطلاعات و مشکلات ناشی از آن سبب شده است که موانعی برابر استنادپذیری ادله دیجیتال بوجود آید.
در سطح کشور های اروپایی،شورای اروپا اقدامات و تدابیر تقنینی مناسبی در خصوص مسائل ماهوی وشکلی( آیین دادرسی ) مربوط به فضاهای سایبر انجام داده است که نتیجه آن در دو توصیه نامه (توصیه نامه 1989 و 1995) و یک کنوانسیون(کنوانسیون جرایم سایبر- بوداپست 2001 )خلاصه می شود.برایند اقدامات این شورا موجب توجه بیشتر کشور های اروپایی به پدیده جرام رایانه ای و سایبر و جرم انگاری آنها گردید.این شورا همچنین در اسناد فوق مکانیسمهای لازم را برای استناد پذیری ادله دیجیتال در فرایند کیفری با تعیین روشهای صحیح کشف،شناسایی،تفتیش ،توقیف،گردآوری حفظ و نگهداری از ادله دیجیتال فراهم نموده است.
تحولات مذکور محدود به کشور های اروپایی نماند.زیرا ،کشورهای مختلف هر کدام به نحوی با پذیرش ضرورت توجه بیشتر به مسائل یادشده تغییرات عمده ای متناسب با وضع موجود، درقوانین و مقررات خود بوجود آورده اند.در حقوق ایران نیز قانونگذار با توجه به اهمیت فن آوری الکترونیکی و با تصویب قانون تجارت الکترونیکی،گامهای ارزنده ای برای مقابله با خطرات و سوءاستفاده های فن آوری الکترونیکی برداشته و با پذیرش ارزش استنادی ادله دیجیتال تحول عظیمی در نظام آیین دادرسی بوجود آورده است. در فصل دوم قانون تجارت الکترونیکی مصوب 17/10/1382 ،تحت عنوان پذیرش ،ارزش اثباتی و آثار سابقه و امضای الکترونیکی،قانونگذار به وضع مقرراتی پیرامون پذیرش مدارک و دلایل دیجیتالی پرداخته است.در ماده 12 این قانون مقرر شده استکه،«اسناد و ادله اثبات دعوی ممکن است به صورت داده پیام بوده و در هیچ محکمه یا اداره دولتی نمی توان بر اساس قواعد ادله موجود ،ارزش اثباتی داده پیام را صرفا به دلیل شکل و قالب آن رد کرد.»ماده 13 نیز میزان ارزش داده ها را مورد توجه قرار داده و بین آنها از حیث درجه استنادی قایل به تفکیک شده است.بر طبق این ماده،«به طور کلی، ارزش اثباتی داده پیام ها با توجه به عوامل مطمئنه از جمله تناسب روش های ایمنی به کار گرفته شده با موضوع و منظور مبادله داده پیام تعیین می شود.» بنابراین ،بدین ترتیب مدارک و دلایل دیجیتالی نیز تحت شرایطی به عنوان دلیل اثبات دعوی یا عمل حقوقی در نظام حقوقی ایران به رسمیت شناخته شده و به عنوان یک دلیل قانونی در کنار دلایل موجود به رسمیت شناخته شده و مورد پذیرش قرار می گیرد.ماده 14 قانون تجارت الکترونیکی در رابطه اشعار می دارد ،« کلیه داده پیام هائی که به طریق مطمئن ایجاد و نگهداری شده اند از حیث محتویات و امضای مندرج در آن ،تعهدات طرفین یا طرفی که تعهد کرده و کلیه اشخاصی که قائم مقام قانونی آنان محسوب می شوند،اجرای مفاد آن و سایر آثار در حکم اسناد معتبر و قابل استناد در مراجع قضایی و حقوقی است.»قانون جرایم رایانه ای ایران با پذیرش اهمیت تحولات I T و پیشرفتهای دنیای رایانه، مقررات نسبتا جامعی را برای مقابله با پدیده های مجرمانه رایانه ای پیش بینی وبا تعیین تدابیر لازم برای کشف ،تعقیب،تفتیش،توقیف،حفظ و نگهداری از مدارک و دلایل ناشی از محیط های دیجیتالی و الکترونیکی در صدد است تا راه سوء استفاده مجرمین و اخلال گران را بخاطر خلاء قانونی موجود مسدود نماید.براین اساس در ماده50 قانون مذکور مقرر شده است که«چنانچه داده ای رایانه ای توسط طرف دعوا یا شخص ثالثی که از دعوا آگاهی نداشته، ایجاد یا پردازش یا ذخیره یا منتقل شده باشد‌ و سیستم‎ رایانه ای یا مخابراتی مربوط به نحوی درست عمل کند که به صحت و تمامیت، اعتبار و انکارناپذیری داده ها خدشه وارد نشده باشد، قابل استناد خواهند بود.»

فهرست منابع

1-آخوندی،محمود.آیین دادرسی کیفری ،ج 1.تهران:انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی،1368.
2- آخوندی، محمود . آیین دادرسی کیفری .ج 5،تهران : انتشارات مجد، 1384.
3- آشوری، محمد .آیین دادرسی کیفری . ج 1،تهران:انتشارات سمت،1375.
4- آنجلیلز، جینا دی .جرایم سایبر.مترجمان سعید حافظی و عبدالصمد خرم آبادی،تهران:دبیر خانه شورای عالی اطلاع رسانی ،1383.
5- این منظور، جمال الدین محمدبن مکرم . لسان العرب.ج 11، بیروت : دارالفکر، چاپ ششم 1417 هـ.ق.
6- انصاف پور، غلامرضا . فرهنگ کامل فارسی .تهران : انتشارات زوار، 1373.
7- باستانی، برومند .جرایم کامپیوتری و اینترنتی.تهران :انتشارات بهنامی،چاپ دوم 1386.
8- بولک، برنار ،کیفر شناسی. ترجمه علی حسین نجفی ابرند آبادی ،تهران:مجمع علمی و فرهنگی مجد،چاپ دوم .1377
9- پرهامی ،بهروز .آشنایی با کامپیوتر.تهران:انتشارات دانشگاه علم و صنعت،1371.
10- جعفر پور، ناهید .آیین دادرسی جرایم کامپیوتری.خبرنامه انفورماتیک،ش 84،آبان 1381.
11- جعفری لنگرودی، محمدجعفر . دانشنامه حقوقی.ج 4 ،قم:انتشارات طه، 1369.
12-جعفری لنگرودی، محمدجعفر . ترمینولوژی حقوق .تهران :‌کتابخانه گنج دانش، چاپ هشتم، .1370
13- جور ابراهیمیان، نجات ا… .جزوه جرایم رایانه ای در حقوق فرانسه.تهران:کمیته مبارزه با جرایم رایانه ای مرکز مطالعات توسعه قضایی،1382.
14- جمعی از نویسندگان. بررسی صحنه جرم الکترونیکی. ترجمه رضا پرویزی ،تهران : شورای عالی توسعه قضایی،1380 .
15- حسینی نژاد، حسینعلی. ادله اثبات دعوی .تهران : نشر میزان، 1374.
16- حسن بیگی،ابراهیم .حقوق و امنیت در فضای سایبر.تهران:موسسه ابرار معاصر،1384.
17- خداقلی، زهرا . جرایم کامپیوتری.تهران: انتشارات آریان، 1383.
18- خراسانی، علیرضا . ابزاری بین المللی برای جرم. روزنامه جام جم ویژه نامه تپش، مورخه 9 بهمن1381،
19-دهخدا ،علی اکبر . لغت نامه دهخدا،ج 20 .تهران:چاپخانه دانشگاه تهران، 1341.
20- دزیانی، محمد حسن . ابعاد جزایی کاربرد کامپیوتر و جرایم رایانه ای .خبرنامه انفرماتیک، ش 58،،سال 1373.
21- دزیانی، محمد حسن .گزارش کمیته اروپائی و در زمینه مشکلات جرایم. خبرنامه انفورماتیک – سازمان برنامه و بودجه کشور، شماره 81
22- دزیانی، محمد حسن .مسئولیت کیفری برای انتقال داده ها در شبکه های کامپیوتری بین المللی و چالشهای جدید اینترنت.خبرنامه انفورماتیک،شورای ملی انفورماتیک سازمان برنامه و بودجه کشور،شماره80، آذرو دی80.
23- دزیانی، محمدحسن . ادله الکترونیک.تهران : سازمان مدیریت و برنامه ریزی، 1377.
24- دزیانی ،محمد حسن .آئین دادرسی کیفری جرائم کامپیوتری. ضمیمه توصیه نامه ش (95) R ناظر به مشکلات آئین دادرسی کیفری به فن آوری اطلاعات ـ خبرنامه انفورماتیک س 81.
25- رشتی ، میرزا حبیب الله . کتاب القضاء.ج 1 .قم : دارالقرآن الکریم، 1401 هـ.
26- زارعی ،محمد .تاریخچه دادگستری در ایران. پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 1336.
27- زرکلام ، ستار .امضای الکترونیکی و جایگاه آن در نظام ادله اثبات دعوی.فصلنامه دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس(ویژه حقوق)،بهار 1382.
28- زیبر، اولریش . جرایم رایانه ای.ترجمه محمد علی نوری و دیگران،تهران: کتابخانه گنج دانش 1383.
29- سنگلجی، محمد . آیین دادرسی در اسلام .قم : انتشارات طه، 1369 .
30- سلمانی زاده ،محمود . جنگ اطلاعات و امنیت. خبرنامه انفورماتیک، سازمان برنامه و بودجه کشور، شماره 80 آذر و دی 80.
31- صدرزاده افشار،سیدمحسن .ادله اثبات دعوی .تهران : مرکز نشر دانشگاهی، چاپ سوم 1376.
32- عظیمی،محمد .ادله اثبات دعوی .تهران : موسسه انتشارات هاد، 1369.
33- قاجار قیونلو ،سیامک . مطالعه ادله اثبات درمحیط های دیجیتال ( ادله کامپیوتری) با توجه به حقوق ایران . تهران : دبیرخانه شورای عالی انفورماتیک کشور، 1374 .
34- کیسی ،اوگان .ادله دیجیتال ؛اصول و استاندارد. ترجمه امیرحسین جلالی ،تهران : شورای عالی توسعه قضایی، 1376.
35- کاسپرسن ، ریک .جرایم کامپیوتری.ج 2، ترجمه محمدحسن دزیانی ،تهران : سازمان مدیریت و برنامه ریزی، 1376.
36- گاتن، آلن . ادله الکترونیک .ترجمه مصیب رمضانی،تهران : دبیر خانه شورای عالی اطلاع رسانی، 1377 .
37- گلدوزیان ، ایرج . حقوق کیفری تطبیقی .ج 1،تهران : موسسه انتشارات جهاد دانشگاهی [ماجد]، 1374.
38- لنگیی، آندره و دیگران. تاریخ آیین دادرسی جنایی .تهران : انتشارات جنگل، 1385.
39- میر محمد صادقی ،حسین . جرایم علیه اموال و مالکیت.تهران:نشر میزان،چاپ هشتم 1380.
40- موسوی خمینی ،روح ا… . تحریرالوسیله .ج 2،تهران : مکتبه الاعتماد، چاپ چهارم، 1403 هـ.ق.
41- معین، محمد . فرهنگ فارسی.ج 1، تهران : انتشارات امیر کبیر، چاپ یازدهم 1376.
42- محمدی گیلانی، محمد . قضا و قضاوت در اسلام .تهران : المهدی، 1361
43- واحدی نوایی ،آوا . نظام جزایی ایران در عصر ساسانیان .تهران : نشر میزان، 1380.
44- هدایتی ، محمدعلی . آیین دادرسی کیفری.تهران : انتشارات دانشگاه ملی، 1333.

45- Clark , fand Diliberto, K. Investigation Computer Crime , New York, NY: CNC Press,1996.
46- Michael ash and others , o x ford elementary dictionary, Znd , ox ford university press, 2001, 2002.

Subject of this study: predictability of digital reasons in penal law
Abstract
Using computer technology not only opened new ways of committing crimes and misusing of siber space to criminals, but also created serious problems in the field of rules of penal investigation and using of documents and electronic reasons resulting from them in the process of penal. Because, by producing and replacing of documents and electrical reasons instead of classic documents and reasons that have features such as unseenability and untouchability created a lot of problems for police and judicial authorities in respect of discovery recognition, detection, examination, custody, collection and preservation of digital reasons in the penal process.
Therefore, questions of reasons resulting from information technology and problems resulting from that have prevented predictability of electric reasons.
Keywords:Reasons/digital/syberspace/computer

Islamic Azad University
Mazandaran Science and Research Branch
Department of Humanities

Thesis for receiving <> degree on Criminal Law and Criminology

Subject:
Predictability of Digital Reasons in Penal Law

Thesis Advisor:
A. Shakeri ,Ph.D.

Consulting Advisor:
E. Haditabar ,Ph.D.

By:
Seyed Mohsen Ghasemzadeh Diva

Summer 2013